Tysiące pielgrzymów mijało te mury w drodze do Santiago de Compostela. Niewielu wiedziało, że za blankami kryje się historia zdrady, procesu i upadku najpotężniejszego zakonu średniowiecza.
Ponferrada to niewielkie miasto położone w historycznym regionie Bierzo, na północy hiszpańskiego regionu Kastylia i León. Właśnie tutaj, nad brzegiem rzeki Sil, wznosi się jeden z najbardziej rozpoznawalnych zamków na Półwyspie Iberyjskim – Zamek Templariuszy (Castillo de los Templarios). To nie tylko imponująca twierdza, ale żywy świadek burzliwych dziejów zakonu, pielgrzymów i królów. Jeśli planujesz podróż szlakiem Camino de Santiago albo po prostu szukasz niezwykłych miejsc w Hiszpanii, ten przewodnik jest właśnie dla Ciebie.
Hotele blisko zamku templariuszy w Ponferradzie
💰 Hotel Los Templarios – Budżetowy hotel w sercu starego miasta, zaledwie 200 metrów od zamku templariuszy.
🏨 Hotel Aroi Bierzo Plaza – Nowoczesny hotel przy Plaza Ayuntamiento, w samym centrum Ponferrady.
💎 Ponferrada Plaza Hotel – Elegancki hotel w sercu miasta z siłownią i restauracją serwującą regionalne specjały z Bierzo.
Historia Ponferrady – od Rzymian do templariuszy
Początki Ponferrady sięgają czasów starożytnych. Przypuszcza się, że już w epoce przedrzymskiej istniał tu gród obronny, który Rzymianie przejęli i przekształcili w cytadelę. Po upadku cesarstwa fortyfikacje rozbudowywali Wizygoci. Historia tego miejsca liczy sobie zatem ponad dwa tysiące lat.
Przełomowym momentem okazał się rok 1178, kiedy to z polecenia króla Leonu, Ferdynanda II, miasto wraz z zamkiem zostało zasiedlone przez zakon templariuszy. Zadaniem zakonników była ochrona pielgrzymów podążających szlakiem do Santiago de Compostela – trasa przez region Bierzo należała wówczas do wyjątkowo niebezpiecznych. Templariusze przystąpili do gruntownej rozbudowy starych fortyfikacji, a prace przy zamku ukończyli w 1282 roku.
Historia nie była jednak dla zakonu łaskawa. Gdy w 1196 roku wojska króla Kastylii Alfonsa VIII najechały region Bierzo, templariusze udzielili wsparcia najeźdźcy. Kolejny władca Leonu, Alfons IX, uznał to za zdradę i zastąpił ich joannitami (kawalerzami maltańskimi). W roku 1211 doszło jednak do pojednania – monarcha zawarł pokój z templariuszami i przywrócił im kontrolę nad miastem.
Upadek zakonu nastąpił w czasie panowania króla Kastylii Ferdynanda IV (Fernando IV de Castilla). We Francji odbył się wówczas głośny proces templariuszy, na mocy którego w 1310 roku nastąpiło rozwiązanie zakonu i całkowita konfiskata jego dóbr. Wielki mistrz Rodrigo Yánez zdecydował się przekazać zamek infantowi Don Juanowi, a twierdza weszła w skład fortyfikacji Korony Kastylijskiej.
W 1340 roku król oddał zamek pod opiekę galicyjskiego szlachcica, majordomusa Pedro Fernándeza de Castro, który dokonał jego dalszej przebudowy. Rządy nad twierdzą przejął później jego brat, Fernando de Castro – i to właśnie w tym czasie Ponferrada osiągnęła szczyt militarnego znaczenia. W 1354 roku stacjonowało tu 730 rycerzy konnych i 1200 piechurów. W kolejnych stuleciach miejsce to było areną bitew, konfiskat, zdrad i egzekucji, co tylko dodaje mu dramatycznego charakteru.
Architektura – co skrywa zamek templariuszy?
Zamek templariuszy w Ponferradzie to budowla o nieregularnym, wielokątnym planie. Wejście prowadzi przez kamienny most przerzucony nad dawną fosą, a dalej przez bramę flanowaną przez wieżyczki z blankami. Pierwotnie twierdza posiadała dwanaście wież, których układ miał odzwierciedlać kształty gwiazdozbiorów – fakt świadczący o głęboko symbolicznym myśleniu zakonu.
Zamek dzieli się wyraźnie na dwie części: północną, zachowaną z XII wieku, i pozostałą, wzniesioną w XV wieku. Wewnątrz zachowały się autentyczne umocnienia templariuszy: resztki barbakanu, wieża eliptyczna, fragmenty chodnika straży oraz wieża z ostrołukową bramą o dużej wartości artystycznej. Od wschodu dominuje Torre del Malvecino – masywna, półkolista baszta z XV wieku, która wraz z sąsiednią Torre de Malpica tworzyła główną linię obronną od tej strony. W zamku mieści się też Biblioteka Templariuszy i Centrum Badawcze, gdzie zgromadzono niemal 1 400 woluminów, w tym faksymilia dzieł Leonarda da Vinci.
Zamek templariuszy a Camino de Santiago
Nie sposób mówić o Ponferradzie bez pielgrzymów. Miasto leży na Camino Francés, najsłynniejszym odcinku szlaku do Santiago de Compostela, i od wieków witało zmęczonych wędrowców. Templariusze nie bez powodu osiedlili się właśnie tutaj – ich głównym zadaniem była ochrona tych, którzy przemierzali niebezpieczne drogi w drodze do grobu świętego Jakuba. Zamek pełnił zatem rolę nie tylko militarną, ale też był punktem schronienia na szlaku.
Dziś co roku przez Ponferradę przechodzi kilkadziesiąt tysięcy osób przemierzających Camino de Santiago. Wielu z nich zatrzymuje się, by choć przez chwilę stanąć przed murami zamku i poczuć ciężar historii. Warto zaplanować tu dłuższy postój – samo zwiedzanie twierdzy zajmuje około godziny, ale miasto ma znacznie więcej do zaoferowania.
Co warto zobaczyć w Ponferradzie?
Poza zamkiem templariuszy Ponferrada kryje kilka innych wartych uwagi atrakcji. Koniecznie odwiedź Plaza de la Encina – najpiękniejszy plac starego miasta, przy którym wznosi się Bazylika Nuestra Señora de la Encina. Na miejscu znajdziesz też Muzeum Regionu Bierzo, gdzie poznasz historię całej doliny, a później możesz spacerować wzdłuż dawnych murów miejskich i odkrywać ślady różnych epok.
Warto odwiedzić też okolice Las Médulas – wpisane na listę UNESCO wyrobiska starożytnych kopalni złota, które Rzymianie eksploatowali na niespotykaną skalę. To zaledwie kilkanaście kilometrów od Ponferrady i absolutny must-see podczas wizyty w regionie Bierzo. Do Las Médulas najwygodniej dojechać autem, dlatego jeszcze przed wyjazdem warto sprawdzić dostępne samochody na wynajem.
Informacje praktyczne
- Bilety wstępu do zamku templariuszy w Ponferradzie najlepiej kupić z wyprzedzeniem. Unikniesz stania w kolejce oraz ominie Cię ryzyko, że wszystkie bilety zostały wyprzedane.
- Kup bilety na GetYourGuide
Hotele blisko zamku templariuszy w Ponferradzie
W okolicy zamku i starego miasta nie brakuje dobrych opcji noclegowych – zarówno dla pielgrzymów, jak i turystów szukających wyższego komfortu. Oto trzy sprawdzone propozycje.
💰 Hotel Los Templarios
Budżetowy hotel w sercu starego miasta, zaledwie 200 metrów od zamku templariuszy. Idealne miejsce dla pielgrzymów i backpackerów szukających taniego, centralnie położonego noclegu z dostępem do restauracji i kafeterii na miejscu.
🏨 Hotel Aroi Bierzo Plaza
Nowoczesny hotel przy Plaza Ayuntamiento, w samym centrum Ponferrady. Komfortowe pokoje z minibarem i Wi-Fi, świetna baza wypadowa do zamku i pozostałych atrakcji miasta.
💎 Ponferrada Plaza Hotel
Elegancki hotel w sercu miasta z siłownią i restauracją serwującą regionalne specjały z Bierzo. Najlepsza opcja dla osób ceniących wysoki standard i komfort po dniu pełnym zwiedzania.
Odkryj region Kastylia i León
Każdy region Hiszpanii dzieli się na prowincje. Ich nazwy często pokrywają się z nazwami głównych miast wchodzących w ich skład. Wspólnota autonomiczna Kastylia i León składa się z dziewięciu prowincji. Wśród nich jest wiele miejscowości, które mają do zaoferowania rozmaite atrakcje turystyczne. Oto niektóre z nich:
Zobacz także: Salto del Colacho, El Marrano de San Antón, Szlak Ruta del Ceres.
