Sprzedawał używane rzeczy na madryckim targu, przez 12 lat pracował w firmie telefonicznej, a pierwszą kamerę kupił z pensji. Dziś ma na koncie dwa Oscary i Złotego Lwa.
Pedro Almodóvar to najbardziej znany hiszpański reżyser i jeden z najważniejszych twórców współczesnego kina europejskiego. Jest jednocześnie scenarzystą i producentem, a jego filmy rozpoznasz po kilku kadrach: nasycone kolory, silne bohaterki, melodramat przeplatany humorem i odważne tematy, o których w Hiszpanii długo się nie mówiło. W tym artykule znajdziesz biografię reżysera, najciekawsze fakty z jego życia i twórczości oraz krótki przewodnik po najważniejszych filmach.
Kim jest Pedro Almodóvar?
Pedro Almodóvar Caballero urodził się 25 września 1949 roku w Calzada de Calatrava, niewielkim miasteczku w Kastylii-La Manchy. Wyreżyserował ponad 20 filmów pełnometrażowych, zdobył dwa Oscary, wiele nagród na festiwalu w Cannes i Złotego Lwa w Wenecji. Razem z bratem Agustínem prowadzi wytwórnię El Deseo, która produkuje zarówno jego filmy, jak i obrazy innych reżyserów.
Almodóvar to przez wielu uwielbiany, a przez innych krytykowany twórca, który od początku kariery łamie stereotypy. Jego kino jest bardzo osobiste: wraca w nim do dzieciństwa, matki, Madrytu lat 80. i do kobiet, które go wychowały.
Biografia Pedro Almodóvara
Dzieciństwo w La Manchy i Estremadurze
Almodóvar dorastał w rodzinie, w której dominowały kobiety: matka, babcia, ciotki i kuzynki. To właśnie one stały się później wzorem dla bohaterek jego filmów. Kiedy miał osiem lat, rodzina przeprowadziła się do Estremadury. Tam Pedro uczył się w katolickiej szkole prowadzonej przez salezjanów i franciszkanów. Do tego okresu reżyser wrócił po latach w filmie „Złe wychowanie” (2004).
Przeprowadzka do Madrytu
W 1967 roku, wbrew woli rodziców, którzy chcieli, żeby został w domu i podjął „normalną” pracę, Almodóvar wyjechał do Madrytu. Marzył o szkole filmowej, ale reżim generała Franco właśnie ją zamknął. Utrzymywał się z dorywczych prac i sprzedawał używane przedmioty na słynnym targu El Rastro.
Stabilizację dała mu dopiero praca w hiszpańskiej firmie telekomunikacyjnej Telefónica, gdzie spędził 12 lat jako urzędnik. Z pensji kupił pierwszą kamerę Super 8. Codzienny kontakt z ludźmi z klasy średniej był, jak sam mówił, kopalnią pomysłów do późniejszych filmów.
La Movida Madrileña
Po śmierci Franco w 1975 roku Madryt przeżył kulturalną eksplozję. Almodóvar stał się jedną z najważniejszych postaci ruchu La Movida Madrileña, który odrzucał dawną cenzurę i obyczajowość. Pisał opowiadania do niezależnych magazynów, wydał krótką powieść „Fuego en las entrañas”, występował z grupą teatralną Los Goliardos i śpiewał w punkowym duecie Almodóvar y McNamara. W teatrze poznał aktorów, z którymi pracował przez kolejne lata, m.in. młodego Antonia Banderasa.
Pierwsze filmy i El Deseo
Pierwsze krótkie filmy Almodóvar kręcił jeszcze na taśmie Super 8. Za pierwszy pełny metraż uznaje się „Pepi, Luci, Bom i inne dziewczyny z dzielnicy” (1980), na który zebrał pieniądze od przyjaciół. Film nie był wielkim sukcesem, ale otworzył mu drogę do kolejnych produkcji. W 1985 roku razem z bratem Agustínem założył wytwórnię El Deseo. Firma wyprodukowała m.in. „Kręgosłup diabła” Guillermo del Toro.
Pedro Almodóvar - ciekawostki o reżyserze
Życie i twórczość Almodóvara obfitują w historie, które same mogłyby posłużyć za scenariusz. Oto najciekawsze z nich.
- Dwa Oscary w różnych kategoriach - pierwszą nominację dostał za „Kobiety na skraju załamania nerwowego” (1988). Na statuetkę czekał do 2000 roku, kiedy „Wszystko o mojej matce” wygrało w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny. Trzy lata później odebrał Oscara za scenariusz do filmu „Porozmawiaj z nią”.
- Film, który zmienił system oznaczeń w USA - wokół „Zwiąż mnie” (1990) wybuchł w Ameryce spór o kategorię wiekową. Ta dyskusja przyczyniła się do wprowadzenia oznaczenia NC-17 dla filmów tylko dla dorosłych, które nie są pornografią.
- Odkrywca gwiazd - aktor Antonio Banderas i aktorka Penélope Cruz w dużej mierze zawdzięczają mu swoje kariery. Banderas zagrał u niego w ośmiu filmach, a za „Ból i blask” dostał nagrodę dla najlepszego aktora w Cannes.
- Chicas Almodóvara - aktorki, z którymi regularnie współpracuje, takie jak Carmen Maura, Marisa Paredes, Rossy de Palma czy Penélope Cruz, nazywa się w Hiszpanii „dziewczynami Almodóvara”.
- Autobiografia w kinie - „Ból i blask” (2019) to najbardziej osobisty film reżysera. Główny bohater, starzejący się filmowiec, to w dużej mierze sam Almodóvar.
- Pierwszy film po angielsku - „Pokój obok” (2024) z Tildą Swinton i Julianne Moore to jego pierwszy pełnometrażowy film nakręcony po angielsku. Wcześniej z Tildą Swinton nakręcił krótki film „The Human Voice” (2020) według Jeana Cocteau. „Pokój obok” zdobył Złotego Lwa na festiwalu w Wenecji.
Najważniejsze filmy Pedro Almodóvara
Almodóvar nakręcił ponad 20 filmów pełnometrażowych. Pełną listę z opisami znajdziesz w artykule Filmy Pedro Almodóvara, a poniżej te tytuły, od których najlepiej zacząć.
- Kobiety na skraju załamania nerwowego (Mujeres al borde de un ataque de nervios, 1988) - komedia, która przyniosła reżyserowi światową sławę i pierwszą nominację do Oscara.
- Wszystko o mojej matce (Todo sobre mi madre, 1999) - poruszająca historia matki, która po stracie syna wraca do Barcelony. Zdobyła Oscara.
- Porozmawiaj z nią (Hable con ella, 2002) - opowieść o dwóch mężczyznach czuwających przy kobietach w śpiączce, nagrodzona Oscarem za scenariusz.
- Volver (2006) - powrót do rodzinnej La Manchy z Penélope Cruz w roli głównej, nagrodzony w Cannes.
- Skóra, w której żyję (La piel que habito, 2011) - mroczny thriller z Antoniem Banderasem w roli chirurga plastycznego.
- Drżące ciało (Carne trémula, 1997) - thriller o miłości i zemście z Javierem Bardemem i Liberto Rabalem.
- Ból i blask (Dolor y gloria, 2019) - autobiograficzny film o reżyserze, który wraca do wspomnień z dzieciństwa.
- Matki równoległe (Madres paralelas, 2021) - historia dwóch kobiet, które rodzą tego samego dnia, z wątkiem pamięci o wojnie domowej.
- Pokój obok (La habitación de al lado, 2024) - film o przyjaźni i ostatnich dniach życia, nagrodzony Złotym Lwem.
Na naszym blogu znajdziesz też osobne recenzje filmów Wszystko o mojej matce, Porozmawiaj z nią, Julieta i Kobiety na skraju załamania nerwowego.
Styl filmów Almodóvara - po czym go rozpoznać?
Kino Almodóvara łatwo rozpoznać już po pierwszych kadrach. Reżyser uwielbia intensywne kolory, zwłaszcza czerwień, starannie dobrane wnętrza i kostiumy. Jego filmy łączą melodramat, czarny humor i kryminalną intrygę, a w centrum zwykle stoją kobiety: matki, siostry, przyjaciółki, które radzą sobie w trudnych sytuacjach.
W wielu filmach wracają te same tematy: macierzyństwo, pożądanie, tożsamość, śmierć i pamięć. Ważną rolę odgrywa muzyka, często hiszpańska piosenka lub bolero, oraz Madryt, który jest jednym z bohaterów jego kina. Almodóvar chętnie odwołuje się też do własnej biografii i klasyki kina, od Hitchcocka po hollywoodzkie melodramaty.
Śladami Almodóvara - Hiszpania z jego filmów
Jeśli lubisz jego kino, w Hiszpanii możesz odwiedzić wiele miejsc znanych z ekranu. W Madrycie szukaj kamienic i barów z filmów z lat 80., a także targu El Rastro, gdzie młody reżyser sprzedawał używane rzeczy. Wioski La Manchy, w tym rodzinne strony Almodóvara, zagrały w „Volver”, a Barcelona jest tłem „Wszystko o mojej matce”. Jeśli interesuje Cię hiszpańskie kino, zajrzyj też do artykułu o filmie „Buñuel w labiryncie żółwi”.
Najczęstsze pytania o Pedra Almodóvara
Ile Oscarów zdobył Pedro Almodóvar?
Pedro Almodóvar zdobył dwa Oscary. Pierwszego za „Wszystko o mojej matce” w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny, drugiego za scenariusz do filmu „Porozmawiaj z nią”. Kilka jego filmów miało też inne nominacje do tej nagrody.
Gdzie się urodził Pedro Almodóvar i skąd pochodzi?
Urodził się w 1949 roku w Calzada de Calatrava w prowincji Ciudad Real, w Kastylii-La Manchy. Dzieciństwo spędził także w Estremadurze, a od 1967 roku mieszka w Madrycie, który stał się jego miastem i scenerią wielu filmów.
Od którego filmu Almodóvara zacząć?
Na początek najlepiej sprawdzą się „Kobiety na skraju załamania nerwowego”, jeśli lubisz komedię, albo „Wszystko o mojej matce” i „Volver”, jeśli wolisz kino obyczajowe. Dobrym wyborem jest też autobiograficzny „Ból i blask”.
Którzy aktorzy najczęściej grają u Almodóvara?
Najczęściej współpracuje z Penélope Cruz, Antoniem Banderasem, Carmen Maurą, Marisą Paredes i Rossy de Palmą. Aktorki, które regularnie występują w jego filmach, nazywa się w Hiszpanii „chicas Almodóvar”.
Czym jest El Deseo?
To wytwórnia filmowa założona przez Pedra i jego brata Agustína Almodóvarów w 1985 roku. Produkuje filmy reżysera, ale wspiera też innych twórców, na przykład Guillermo del Toro przy filmie „Kręgosłup diabła”.
