Krewetki zamiast karpia, pieczona jagnięcina zamiast pierogów i słodki nugat zamiast makowca. Kolacja zaczyna się późno, a kończy grubo po północy.
Potrawy wigilijne w Hiszpanii potrafią zaskoczyć każdego, kto wychował się przy polskim stole z barszczem i karpiem. Hiszpanie nie poszczą, nie liczą dań i nie dzielą się opłatkiem. Zamiast tego stawiają na stole to, co w ich kuchni najlepsze: szynkę, owoce morza, pieczone mięsa i całe tace świątecznych słodyczy. W tym artykule dowiesz się, co jedzą Hiszpanie na Wigilię, czym różni się menu w poszczególnych regionach i jakich przysmaków warto spróbować, jeśli spędzasz grudzień w Hiszpanii.
Jak wygląda Wigilia w Hiszpanii, czyli Nochebuena?
Wigilia Bożego Narodzenia to po hiszpańsku Nochebuena (tłum. Dobra Noc), obchodzona tak jak u nas 24 grudnia. To najważniejszy rodzinny wieczór całych świąt w Hiszpanii. Do stołu zasiadają kilka pokoleń naraz, a gwar przy kolacji bywa naprawdę głośny.
Kolacja wigilijna zaczyna się znacznie później niż w Polsce. Hiszpanie siadają do stołu zwykle około 21-22, a biesiadowanie trwa do późnej nocy. Nikt nie wypatruje pierwszej gwiazdki. Wieczór kończy się często pasterką, czyli Misa del Gallo (tłum. Msza Koguta), chociaż dziś chodzi na nią mniej osób niż kiedyś.
Prezenty to osobna historia. W wielu domach dzieci dostają je dopiero 6 stycznia, gdy przychodzą Trzej Królowie. Coraz częściej pojawia się też Papá Noel, który zostawia upominki w nocy z 24 na 25 grudnia. Więcej o tym przeczytasz w artykule o tym, kto przynosi dzieciom świąteczne prezenty w Hiszpanii.
Czym hiszpańska kolacja wigilijna różni się od polskiej?
Najważniejsza różnica to brak postu. Na hiszpańskim wigilijnym stole od zawsze może pojawić się mięso, więc obok ryb i owoców morza znajdziesz pieczoną jagnięcinę, prosię albo indyka. Dawniej przed pasterką obowiązywał post i kolacja była skromniejsza, ale ta tradycja niemal zupełnie zanikła.
Nie ma też zasady 12 potraw wigilijnych. Hiszpanie nie liczą dań, tylko podają je w kolejności znanej z restauracji: najpierw przekąski, potem zupa, dania główne i na końcu desery. Świąteczne menu jest bardzo obfite. Gospodarze gotują z dużym zapasem, więc po wyjściu gości zostaje sporo jedzenia na kolejny dzień.
Na próżno szukać tu dań, bez których trudno wyobrazić sobie polską Wigilię. Nie zobaczysz barszczu czerwonego z uszkami, zupy grzybowej, pierogów z kapustą i grzybami, karpia smażonego ani karpia w galarecie. Karp, który u nas jest symbolem świąt, w Hiszpanii praktycznie nie trafia na stół. Hiszpanie nie znają też śledzi w śmietanie, ryby po grecku, kutii, klusek z makiem, makowca ani kompotu z suszonych owoców. Jeśli tęsknisz za polskimi smakami, zabierz ze sobą choć trochę suszu i maku albo poszukaj polskiego sklepu w większym mieście.
Zamiast opłatka Hiszpanie częstują się po kolacji kawałkiem turronu. To nie jest obrzęd z życzeniami, ale słodki nugat na stole to dla wielu rodzin sygnał, że święta naprawdę się zaczęły.
Przekąski na wigilijnym stole
Kolację otwierają zimne przekąski, które w wielu domach wystarczyłyby za cały posiłek. W roli głównej występuje jamón ibérico, krojony w cieniutkie plastry tuż przed podaniem. Obok leżą hiszpańskie sery, na przykład dojrzewający manchego, wędzony łosoś oraz wędliny, takie jak lomo czy chorizo.
Drugi filar to owoce morza. Na stół trafiają gotowane krewetki langostinos, czerwone krewetki gambas rojas, małże, ostrygi, a na północy także pąkle percebes. Ceny owoców morza w grudniu mocno rosną, więc wiele rodzin kupuje je kilka tygodni wcześniej i mrozi. Ostatnie dni przed świętami to w hiszpańskich halach targowych prawdziwe oblężenie.
Zupy wigilijne w Hiszpanii
Zupa nie jest w Hiszpanii symbolem Wigilii, tak jak u nas barszcz. Mimo to w wielu domach podaje się ją jako rozgrzewkę przed daniem głównym. Najczęściej jest to klarowny bulion consommé, nieco przypominający nasz rosół.
W Andaluzji króluje sopa de picadillo, czyli bulion z cienkim makaronem, posiekanym jajkiem na twardo i kostkami szynki. Na wybrzeżach i w Kraju Basków popularna jest zupa rybna z owocami morza. W Madrycie zjesz z kolei zupę migdałową, sopa de almendras, która w niektórych domach trafia na stół jako deser.
Dania główne, czyli co jedzą Hiszpanie zamiast karpia?
Dania główne to zwykle ryba albo pieczone mięso, a w wielu domach jedno i drugie. Bardzo popularny jest pieczony okoń morski besugo al horno, podawany z ziemniakami i czosnkiem. Na stołach często ląduje też dorsz bacalao, przyrządzany na różne sposoby.
Z mięs najbardziej cenione są pieczone prosię cochinillo asado i mleczna jagnięcina lechazo. Takie dania pieczone godzinami w piecu opalanym drewnem to duma kuchni kastylijskiej. Coraz więcej rodzin wybiera też indyka lub kapłona z nadzieniem z suszonych śliwek, kasztanów i jabłek.
Regionalne potrawy wigilijne w Hiszpanii
Hiszpania to kraj silnych regionów, a każdy ma swoje świąteczne menu. Wigilijne potrawy w Galicji wyglądają zupełnie inaczej niż w Katalonii czy na Wyspach Kanaryjskich. Poniżej znajdziesz najważniejsze dania wigilijne z różnych części kraju.
Madryt i Kastylia
Madrycki klasyk to wspomniany besugo al horno, a obok niego duszona czerwona kapusta lombarda z jabłkiem i rodzynkami. Kapusta brzmi swojsko, ale smakuje zupełnie inaczej niż nasza kapusta z grzybami. W Kastylii i León świąteczny stół należy do pieczonej jagnięciny, a w Segowii do prosięcia tak kruchego, że kroi się je brzegiem talerza.
Katalonia
W Katalonii najważniejszy jest obiad 25 grudnia, a nie kolacja wigilijna. Podaje się wtedy escudella i carn d’olla, czyli gęstą zupę z dużym makaronem w kształcie muszli (galets) oraz gotowane mięsa podawane osobno. Z resztek mięsa 26 grudnia, w dzień św. Szczepana, przygotowuje się cannelloni canelons. W wigilijny wieczór dzieci obijają kijem świąteczny pieniek Tió de Nadal, który „wydaje” słodycze.
Andaluzja
Andaluzyjska Wigilia zaczyna się od sopa de picadillo i owoców morza, zwłaszcza krewetek z wybrzeża Huelvy. Potem na stół trafia pieczona jagnięcina, wieprzowina albo indyk. Na deser obowiązkowo pojawiają się polvorones i smażone ciasteczka pestiños z miodem.
Galicja i Asturia
W Galicji tradycyjnym daniem wigilijnym jest bacalao con coliflor, czyli dorsz gotowany z kalafiorem i ziemniakami, polany oliwą z czosnkiem i papryką. To skromne danie z czasów postu, które w wielu galicyjskich domach przetrwało do dziś. Obok niego na stół trafiają świeże owoce morza i kapłon. W sąsiedniej Asturii podaje się koźlę duszone w cydrze, a do toastu zamiast cavy często wybiera się właśnie cydr. W Kantabrii niektóre rodziny jedzą w święta ślimaki.
Kraj Basków, Nawarra i Aragonia
Na północy kraju ważną rolę gra cardo, czyli karczoch hiszpański podawany w sosie migdałowym. Jedzą go w Kraju Basków, Nawarze i Aragonii. Baskowie stawiają też na zupę rybną, okonia morskiego i kompot z suszonych owoców, który zaskakująco przypomina polski. Na deser podaje się krem z orzechów włoskich intxaursaltsa, a dzieci czekają na Olentzero, baskijskiego węglarza z prezentami. W Aragonii obok karczocha zjesz jagnięcinę ternasco.
Region Walencji i Murcja
W regionie Walencji świąteczne menu opiera się na gulaszu puchero de Navidad z dużymi pulpetami. W Murcji przygotowuje się podobne danie z indykiem, ciecierzycą i klopsikami. Kolację zamykają migdałowe ciasteczka i turrón z pobliskiej Jijony.
Wyspy Kanaryjskie
Na Wyspach Kanaryjskich święta smakują zupełnie inaczej niż na kontynencie. Na stół trafia gęsty puchero canario z mięsem i warzywami, ziemniaki w mundurkach papas arrugadas z sosem mojo i koźlęcina. Na deser podaje się truchas de batata. Nazwa oznacza dosłownie pstrągi z batata, ale to smażone pierożki z nadzieniem z batatów, migdałów, cynamonu i anyżu.
Hiszpańskie słodycze świąteczne
Hiszpańskie słodycze świąteczne to osobny rozdział każdej Wigilii. Już w listopadzie, na długo przed świętami Bożego Narodzenia, sklepy uginają się pod pudełkami nugatów, ciasteczek i marcepanu. Po kolacji na stole stoi zwykle cała taca różnych słodkości, a domownicy sięgają po nie do późnej nocy.
Turrón to podstawa świątecznego stołu. Przygotowuje się go z migdałów, miodu, cukru i białek. Wersja twarda turrón de Alicante ma całe migdały, a miękka turrón de Jijona przypomina gęstą masę. Obie pochodzą z okolic Alicante. Dziś kupisz też turrón czekoladowy, z żółtkiem czy z owocami.
Równie popularne są kruche ciasteczka polvorones i mantecados. Najsłynniejsze pochodzą z andaluzyjskiego miasteczka Estepa. Robi się je z mąki, smalcu, cukru i migdałów, często z dodatkiem cynamonu, a każde zawija się w osobny papierek. Rozpadają się w ustach przy pierwszym gryzie, więc przed rozwinięciem warto je lekko ścisnąć w dłoni.
Na świątecznym stole nie może zabraknąć też marcepanu. Za jego stolicę uchodzi Toledo, gdzie od wieków wyrabiają go zakonnice. Do tego dochodzą migdały w cukrze peladillas, kandyzowane owoce i ciasteczka z winem roscos de vino. Okres świąteczny zamyka 6 stycznia roscón de Reyes, czyli drożdżowe ciasto w kształcie wieńca z ukrytą figurką i fasolką.
Co pije się do kolacji wigilijnej?
Do kolacji wigilijnej Hiszpanie piją przede wszystkim wino, czerwone do mięs i białe do ryb oraz owoców morza. Do toastów i deserów otwiera się cavę, czyli katalońskie wino musujące. Po kolacji pojawiają się słodkie wina, anyżówka i inne lokalne hiszpańskie trunki.
W Asturii zamiast cavy chętnie pije się cydr, a w Andaluzji do słodyczy podaje się słodkie sherry. Dzieci dostają gorącą czekoladę. Ta sama gęsta czekolada z churros pojawia się zresztą na stołach także na noworoczne śniadanie po Sylwestrze.
Gdzie spróbować świątecznych potraw w Hiszpanii?
Jeśli spędzasz grudzień w Hiszpanii, nie musisz być zaproszony na rodzinną kolację, żeby poznać świąteczną kuchnię. Turrón, polvorones i marcepan kupisz w każdym supermarkecie i cukierni, a jamón i owoce morza w halach targowych. W Madrycie warto zajrzeć na świąteczny jarmark na Plaza Mayor i do pobliskich barów z tapas.
Pamiętaj, że 24 grudnia wieczorem wiele restauracji jest zamkniętych albo serwuje tylko specjalne świąteczne menu. Jeśli chcesz zjeść kolację wigilijną na mieście, zarezerwuj stolik z dużym wyprzedzeniem. W przeddzień Wigilii możesz też wybrać się na wycieczkę kulinarną z przewodnikiem, która pokaże Ci, gdzie miejscowi kupują świąteczne przysmaki.
Tradycyjne potrawy wigilijne w Hiszpanii w pigułce
Tradycyjne potrawy wigilijne w Hiszpanii to przede wszystkim jamón, owoce morza, pieczona ryba lub jagnięcina i góra słodyczy z turronem na czele. Menu zmienia się z regionu na region, ale wszędzie łączy je jedno: obfitość i długie biesiadowanie w rodzinnym gronie. Jeśli chcesz poznać inne świąteczne zwyczaje, zajrzyj do artykułów o loterii El Gordo i o hiszpańskiej szopce bożonarodzeniowej.
Odkryj region Walencji
Każdy region Hiszpanii dzieli się na prowincje. Ich nazwy często pokrywają się z nazwami głównych miast wchodzących w ich skład. Wspólnota autonomiczna Walencji składa się z trzech prowincji.
Zobacz także: Wybrzeże Costa Blanca, Fiesta Els Enfarinats, Wyspa Tabarca, Fallas de Valencia, Hogueras de Alicante, Pogoda w Alicante, Pogoda w Walencji.
