Myśląc o Świętym Mikołaju, zazwyczaj mamy przed oczami grubszego pana z siwą brodą w czerwonym stroju. Są jednak miejsca, w których prezenty świąteczne rozdaje… górnik.

Górnik ten to niejaki El Olentzero. Jest to mityczna postać występująca w tradycji baskijskiej. Według legendy, przybywa do miast, aby rozdać dzieciom prezenty.

Pochodzenie imienia

Skąd wzięło się imię Olentzero i co ono oznacza? Istnieje wiele wersji, a baskijski Święty Mikołaj w zależności od regionu bywa określany również jako: Olentzaro, Orantzaro lub Onontzaro. Zakłada się, że imię Olentzero pochodzi od baskijskich słów Onen (dobre) i Zaro (czas). Można więc je tłumaczyć jako czas dobra.

Pierwsza wzmianka o tej postaci pojawiła się już na początku XVI wieku i nawiązywała do obchodów Bożego Narodzenia pod nazwą Onentzaro (dobry czas).  Było to prawdopodobnie nawiązanie do rozpowszechnionych w tym regionie pogańskich obrzędów, które miały związek z obchodami przesilenia zimowego.

Legenda o El Olentzero

Przez lata pojawiło się wiele legend i historii związanych z El Olentzero, które są często bardzo sprzeczne. Mówi się na przykład, że schodzi on z gór wyłącznie w Święta, by nieść dobro i obdarować dzieci prezentami. Istnieją jednak również wersje, jakoby miał obcinać dzieciom głowy lub zabierać je do morza! Legenda o El Olentzero przetrwała do dziś: jest on obecnie przedstawiany jako sympatyczny i grubszy jegomość, który lubi sobie dobrze zjeść i popić. Jako że jest chłopem baskijskim, posiada typowe atrybuty dla tego regionu: beret baskijski, strój wieśniaka i buty abarketa. Często widuje się go również z fajką, czasem ma umorusaną węglem twarz i nosi brodę. Tradycje związane z El Olentzero rozpowszechnione są w całym Kraju Basków. Zwyczajowo, 24 grudnia dzieci noszą jego kukłę na ulicach, jednocześnie zbierając słodycze i śpiewając kolędy. W niektórych miejscach kukła ta jest potem palona.

Poniżej przedstawiamy jedną z legend o El Olentzero:

Dawno, dawno temu, za górami, za lasami… pewna wróżka odnalazła w lesie małe dziecko. Nazwała go Olentzero i przekazała mu odwagę, siłę i miłość, które miały go nie opuszczać aż do końca życia. Wróżka zawiozła dziecko do starego domu na skraju lasu, gdzie mieszkała bezdzietna para. Chłopiec wiódł szczęśliwe życie wraz z nowymi rodzicami – codziennie pracował i pomagał nosić ojcu węgiel. W końcu jednak, gdy rodzice umarli, Olentzero poczuł się bardzo samotny. Jako, że był mądry, zaradny i wiedział, że trzeba pomagać ludziom, postanowił robić drewniane zabawki dla dzieci z pobliskiej wsi.

Pewnego dnia, gdy Olentzero szedł sprzedawać węgiel, złapała go straszna burza. Zobaczył płonący dom z dziećmi w środku, które wołały o pomoc. Chłop natychmiast ruszył im z pomocą i uratował je z opresji. Niestety podczas pożaru spadł na niego płonący strop i nikt nie mógł mu pomóc. Na szczęście dla Olentzero, całą sytuację widziała wróżka, która podarowała mu nieśmiertelność, ponieważ całe życie w jego sercu gościła miłość, dobro i chęć pomagania innym. W zamian za to musiał jednak przyrzec, że będzie rozdawał prezenty wszystkim sierotom. Od tego czasu przychodzi co roku, w środku zimy. Obdarowuje dzieci, a one odwdzięczają mu się śpiewem.

Paulina Roszkowska

Paulina Roszkowska

Miłośniczka Teneryfy i Sal­va­dora Dalí. Chciałaby odwiedzić wszystkie Wyspy Kanaryjskie. Uważa, że żadna chwila spędzona na gotowaniu nie jest zmarnowana - zwłaszcza jeśli mowa o kuchni hiszpańskiej lub meksykańskiej.
Paulina Roszkowska

Latest posts by Paulina Roszkowska (see all)

ŹRÓDŁOPirineo
PODZIEL SIĘ