Sól w cukierniczce, papierowy ludzik na plecach i poważna wiadomość w gazecie, która okazuje się zmyśleniem. Jeden grudniowy dzień w Hiszpanii wystawia na próbę każdą łatwowierność.
El Día de los Santos Inocentes (tłum. Dzień Świętych Niewiniątek) to hiszpański odpowiednik prima aprilis. Przypada co roku 28 grudnia, w samym środku okresu świątecznego. Obchodzą go Hiszpanie i mieszkańcy większości krajów Ameryki Łacińskiej. W 2026 roku wypada w poniedziałek. To nie jest dzień wolny od pracy, więc żarty krążą po biurach, sklepach i rodzinnych czatach. W tym artykule dowiesz się, skąd wzięło się to nietypowe święto, jak wyglądają hiszpańskie inocentadas i gdzie 28 grudnia możesz zobaczyć bitwę na mąkę albo na jajka.
💰 Hotel Serawa Alicante - Czterogwiazdkowy hotel minutę spacerem od Explanada de España.
🏨 Eurostars Pórtico Alicante - Nowoczesny hotel z sauną i spa, blisko dworca i promenady.
💎 Hospes Amérigo, a Member of Design Hotels - Luksus w XIX-wiecznym klasztorze przy katedrze.
Kiedy jest prima aprilis w Hiszpanii?
Hiszpański prima aprilis nie wypada 1 kwietnia, tylko 28 grudnia. Dla Polaka to spore zaskoczenie. Kiedy u nas trwa poświąteczne lenistwo, Hiszpanie mają się na baczności. Pierwszy dzień kwietnia nie jest tu tradycyjnym dniem żartów, a prawdziwe psikusy czekają na koniec roku.
W kalendarzu kościelnym 28 grudnia to święto pierwszych męczenników. W Polsce znamy je jako Święto Świętych Młodzianków. Hiszpanie mówią krótko Día de los Inocentes, a osobę, która dała się nabrać, nazywają po prostu inocente, czyli naiwniakiem.
Dzień Niewiniątek to jedno z wielu świąt w Hiszpanii, które składają się na długi okres bożonarodzeniowy. Zaczyna go losowanie loterii El Gordo 22 grudnia. Potem przychodzi Boże Narodzenie w Hiszpanii, a po 28 grudnia także Sylwester z dwunastoma winogronami. Świąteczny czas kończy się dopiero 6 stycznia, w Święto Trzech Króli.
Choć święto upamiętnia dzieci, nie ma nic wspólnego z Dniem Dziecka. W Hiszpanii obchodzi się go 20 listopada, razem ze Światowym Dniem Dziecka ustanowionym przez ONZ.
Skąd się wzięło El Día de los Santos Inocentes?
Nazwa święta nawiązuje do biblijnej rzezi niewiniątek. Według Ewangelii Mateusza mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy, szukając nowo narodzonego króla żydowskiego. Herod Wielki uznał to za zagrożenie dla swojej władzy. Kiedy mędrcy wrócili do siebie inną drogą i nie zdradzili mu, gdzie jest dziecko, wpadł w straszny gniew. Kazał zabić wszystkich chłopców w wieku do dwóch lat w Betlejem i całej okolicy. Józef, ostrzeżony we śnie, zdążył uciec z Marią i Jezusem do Egiptu.
Zamordowane dzieci Kościół uznał za pierwszych męczenników. Nazywa się je świętymi niewiniątkami, bo w tak młodym wieku nie mogły popełnić żadnego grzechu. Ich wspomnienie od wieków przypada w kalendarzu liturgicznym 28 grudnia. To data symboliczna, bo według Ewangelii rzeź niewiniątek nastąpiła dopiero po wizycie mędrców.
Ewangelia Mateusza jest jedynym źródłem, które opisuje to wydarzenie. Nie wspomina o tej zbrodni nawet Józef Flawiusz, kronikarz okrucieństw Heroda, więc część badaczy kwestionuje historyczność rzezi. Inni zwracają uwagę, że Betlejem było wtedy małą osadą. Liczba ofiar mogła więc wynosić od kilku do kilkudziesięciu dzieci, a nie tysiące, jak przedstawiają to dawne obrazy.
Dlaczego w dniu męczenników robi się żarty?
To pytanie zadaje sobie wielu przyjezdnych z całego świata, bo trudno o większy kontrast niż między rzezią niewiniątek a dowcipami. Historycy łączą żartobliwy charakter dnia ze średniowieczną Fiesta de los Locos (tłum. Święto Głupców). Pod koniec grudnia w wielu krajach Europy na jeden dzień odwracano porządek świata. Młodzi klerycy przejmowali role starszych, wybierano udawanego biskupa, a z autorytetów wolno było się śmiać. Podobny duch miały rzymskie saturnalia, podczas których panowie usługiwali niewolnikom.
Z czasem psoty przeszły z kościołów na ulice i do domów. Dzisiejsza nazwa żartu, inocentada, pochodzi od słowa inocente. Kto da się nabrać, zostaje „niewiniątkiem” dnia, a jego jedyną stratą jest odrobina dumy.
Inocentadas, czyli hiszpańskie żarty 28 grudnia
Inocentadas mają w Hiszpanii stały repertuar. Większość jest prosta i niewinna, a ich ofiarą padają najczęściej rodzina, koledzy z pracy i znajomi. Gdy żart się uda, jego autor woła radośnie „¡Inocente, inocente!”.
Monigote, czyli papierowy ludzik na plecach
Najbardziej klasyczna inocentada to monigote (tłum. ludzik, kukiełka). Wycinasz z papieru postać człowieka i niepostrzeżenie przyklejasz ją komuś do pleców. Ofiara chodzi tak po mieście albo po biurze, a otoczenie dyskretnie chichocze. Jeśli spędzasz 28 grudnia w Hiszpanii, przed wyjściem z kawiarni sprawdź plecy kurtki.
Fałszywe wiadomości w gazetach i telewizji
Tego dnia hiszpańskie media publikują zmyślone, ale wiarygodnie brzmiące informacje. Pojawiają się teksty o absurdalnych przepisach, zaskakujących transferach piłkarzy czy odkryciach, których nikt nie dokonał. Redakcja przyznaje się do żartu na końcu tekstu albo następnego dnia. Każdą sensacyjną wiadomość z 28 grudnia czytaj z przymrużeniem oka, zanim podzielisz się nią dalej.
Swoje inocentadas mają też kluby piłkarskie, sportowcy i firmy. W mediach społecznościowych publikują fikcyjne ogłoszenia, które po kilku godzinach okazują się żartem.
Gala Inocente, Inocente w telewizji
Od 1995 roku 28 grudnia kojarzy się Hiszpanom z galą Inocente, Inocente. To program z ukrytą kamerą, w którym ofiarami wyszukanych żartów padają aktorzy, piosenkarze i sportowcy. Gala ma też cel charytatywny, bo podczas emisji zbiera pieniądze na pomoc dzieciom. Od kilkunastu lat nadaje ją publiczna telewizja TVE, a dla wielu rodzin to stały punkt świątecznego wieczoru.
Domowe psikusy
W domach królują drobne żarty. Ktoś zamienia cukier na sól, ktoś przestawia wszystkie zegary o godzinę, a ktoś inny dzwoni z wiadomością o rzekomej wygranej. Popularne są też zmyślone wiadomości na grupowych czatach. Zasada jest jedna: żart ma bawić, a nie ranić.
Najciekawsze obchody 28 grudnia w Hiszpanii
Poza domowymi psikusami w kilku miejscach Hiszpanii 28 grudnia odbywają się prawdziwe fiesty. To dobra okazja, żeby zobaczyć, jak Hiszpanie bawią się zimą. Więcej podobnych wydarzeń znajdziesz w artykule o hiszpańskich fiestach zimowych.
Els Enfarinats w Ibi - bitwa na mąkę i jajka
Najsłynniejsze obchody Dnia Niewiniątek odbywają się w Ibi, miasteczku w prowincji Alicante. Rano grupa przebranych mężczyzn, czyli Els Enfarinats (tłum. Obsypani Mąką), przeprowadza żartobliwy zamach stanu i przejmuje władzę w ratuszu. Nowe „władze” ogłaszają absurdalne przepisy i nakładają na mieszkańców grzywny za ich łamanie. Zebrane pieniądze trafiają na cele charytatywne.
Przeciwko uzurpatorom staje opozycja. Spór kończy się wielką bitwą przed ratuszem, w której w ruch idą mąka, jajka i petardy. Fiesta ma ponad dwieście lat tradycji, a w obecnej formie odrodziła się w 1981 roku. Szczegóły znajdziesz w osobnym artykule o fieście Els Enfarinats.
Ibi leży około 40 km od Alicante, więc najwygodniej dojechać tu z miasta wynajętym samochodem. Ubierz się w rzeczy, których nie będzie Ci żal, a aparat schowaj do szczelnego etui, bo mąka wciska się wszędzie. Jeśli planujesz dłuższy pobyt w regionie, pobierz darmowy e-book o Alicante. W okresie świątecznym warto też zarezerwować nocleg z wyprzedzeniem.
Zobacz dostępne noclegi w Alicante
Bitwa na jajka we Fradze
We Fradze, miasteczku w Aragonii, w prowincji Huesca, 28 grudnia nie sypie się mąki. Zamiast niej latają surowe jajka, którymi obrzucają się członkowie dwóch miejscowych peñas (tłum. bractw, paczek przyjaciół). Kto przechodzi przez centrum w czasie bitwy, musi się liczyć z tym, że wróci do domu oklejony żółtkiem.
Święto szaleńców w Jalance
W Jalance, w regionie Walencji, obchodzi się Fiesta de los Locos (tłum. Święto Szaleńców). Mieszkańcy wybierają „burmistrza szaleńców”, który przez dobę rządzi miasteczkiem. Młodzi przebierają się, malują twarze w dziwaczne wzory i zakładają ubrania tyłem na przód. Tradycja sięga podobno XVII wieku.
Fiesta Mayor de Verdiales w Maladze
Zupełnie inaczej 28 grudnia wygląda w Maladze. W dzielnicy Puerto de la Torre odbywa się wtedy Fiesta Mayor de Verdiales (tłum. Wielkie Święto Verdiales). Verdiales to jedna z najstarszych form malagijskiego fandango, wywodząca się z Montes de Málaga. Na scenie występują pandas, czyli zespoły muzyków i tancerzy w kapeluszach przybranych kwiatami i kolorowymi wstążkami.
Fiesta odbywa się co roku od ponad sześciu dekad. Miłośników verdiales nazywa się żartobliwie tontos (tłum. głuptasy), właśnie dlatego, że ich największe święto wypada w Dniu Niewiniątek.
Biskupek w Burgos i papierowy olbrzym w Tremp
W Burgos wróciła średniowieczna tradycja Obispillo (tłum. Biskupek). Na jeden dzień jeden z chłopców zostaje symbolicznym biskupem, co jest bezpośrednim echem dawnego Święta Głupców. W miasteczku Tremp w Katalonii z wieży kościoła zwisa przez cały dzień ogromny papierowy ludzik, czyli llufa. Wieczorem płonie podczas ulicznej zabawy.
Día de los Inocentes w Ameryce Łacińskiej
Dzień Niewiniątek obchodzą także mieszkańcy Meksyku, Kolumbii, Argentyny, Wenezueli i wielu innych krajów regionu. Żartuje się nawet na Filipinach, które przez ponad trzy stulecia były hiszpańską kolonią.
W Meksyku obowiązuje żelazna zasada: 28 grudnia niczego nie pożyczaj. Kto da się namówić na pożyczkę pieniędzy lub rzeczy, może ich już nie odzyskać. W odpowiedzi usłyszy znane przysłowie „Inocente palomita que te dejaste engañar” (tłum. Niewinny gołąbku, dałeś się nabrać). Media publikują tam fałszywe wiadomości, a bliscy prześcigają się w psikusach.
W Wenezueli w wielu regionach odbywa się Fiesta de los Locos z kolorowymi przebraniami i maskami. W miasteczku Sanare tańczy się wtedy Los Zaragozas, barwny taniec w maskach na cześć świętych niewiniątek. W kolumbijskim Pasto 28 grudnia ulice wypełnia zabawa Arcoíris en el Asfalto (tłum. Tęcza na asfalcie).
Jak spędzić 28 grudnia w Hiszpanii?
Jeśli Dzień Niewiniątek zastanie Cię w Hiszpanii, zachowaj zdrowy sceptycyzm. Zanim zmienisz plany z powodu „zamkniętego muzeum” albo „odwołanego pociągu” z porannej gazety, sprawdź informację w drugim źródle. Sklepy, muzea i restauracje działają tego dnia normalnie, zgodnie z godzinami okresu świątecznego.
Chcesz zobaczyć obchody na żywo? Zaplanuj nocleg w Alicante i wybierz się rano do Ibi albo spędź popołudnie na verdiales pod Malagą. Między jedną inocentadą a drugą spróbuj turrónu, czyli tradycyjnego świątecznego przysmaku z migdałów i miodu. Wieczorem możesz włączyć telewizor i obejrzeć galę Inocente, Inocente razem z Hiszpanami.
Hotele w Alicante
Najsłynniejsze obchody Dnia Niewiniątek odbywają się w Ibi, więc najlepszą bazą na wyjazd jest Alicante. Z miasta dojedziesz do Ibi samochodem w niecałą godzinę. Po powrocie czeka Cię spacer promenadą Explanada de España i kolacja w historycznym centrum.
💰 Hotel Serawa Alicante
Czterogwiazdkowy hotel przy Calle San Fernando, minutę spacerem od Explanada de España i około 400 m od plaży Postiguet. W restauracji serwuje dania kuchni ekologicznej, a klimatyzowane pokoje mają minibary. Blisko masz ratusz, katedrę i główne ulice handlowe miasta. To dobry wybór, jeśli chcesz mieszkać w samym centrum i wszędzie dojść pieszo.
🏨 Eurostars Pórtico Alicante
Nowoczesny czterogwiazdkowy hotel z centrum fitness, sauną i spa. Goście chwalą tu obsługę i wygodne pokoje. Z hotelu łatwo dojdziesz do dworca i nadmorskiej promenady, co ułatwia wycieczki poza miasto. Po dniu pełnym mąki i petard sauna przyda się jak znalazł.
💎 Hospes Amérigo, a Member of Design Hotels
Pięciogwiazdkowy hotel w XIX-wiecznym klasztorze dominikanów przy katedrze, w sercu starego miasta. Na dachu znajduje się spa z basenem, sauną i jacuzzi z widokiem na zamek Santa Bárbara. Elegancka restauracja serwuje kuchnię śródziemnomorską, a pokoje mają wysokie sklepienia i dzieła sztuki. To miejsce dla tych, którzy chcą połączyć zimowy wypad z odrobiną luksusu.
Odkryj region Walencji
Każdy region Hiszpanii dzieli się na prowincje. Ich nazwy często pokrywają się z nazwami głównych miast wchodzących w ich skład. Wspólnota autonomiczna Walencji składa się z trzech prowincji.
Zobacz także: Wybrzeże Costa Blanca, Fiesta Els Enfarinats, Wyspa Tabarca, Fallas de Valencia, Hogueras de Alicante, Pogoda w Alicante, Pogoda w Walencji.
