Ponad 60 milionów drzew oliwnych i ani jednego autokaru pełnego turystów. Tak wygląda Andaluzja, zanim odkryją ją wszyscy.
Jaén (czytaj: chaen) to miasto w północnej Andaluzji i stolica prowincji, która produkuje najwięcej oliwy z oliwek na świecie. Mieszka tu ok. 111 tys. osób, a nad białymi domami górują renesansowa katedra i średniowieczny zamek na skale. Mimo że do Granady i Kordoby jest stąd około godziny drogi, zagraniczni turyści rzadko tu zaglądają. Tym lepiej dla Ciebie, bo zabytki zwiedzisz bez kolejek, a tapas do każdego zamówionego napoju dostaniesz w barze gratis.
W tym artykule pokażę Ci, co zobaczyć w Jaén w jeden lub dwa dni, jak zwiedzić olejarnię i spróbować oliwy prosto z prasy oraz dokąd pojechać na wycieczkę po okolicy.
💰 Hotel Xauen - hotel w centrum z tarasem widokowym na katedrę.
🏨 Hotel Condestable Iranzo - czterogwiazdkowy hotel z basenem na dachu przy Paseo de la Estación.
💎 Parador de Jaén - nocleg w twierdzy na wzgórzu Santa Catalina z widokiem na gaje oliwne.
Gdzie leży Jaén i dlaczego nazywa się je stolicą oliwy?
Jaén leży u podnóża gór Sierra de Jabalcuz, ok. 100 km na północ od Granady i ok. 110 km na wschód od Kordoby. Prowincja graniczy z Kastylią-La Manchą, a jej krajobraz tworzą niekończące się, równe rzędy drzew oliwnych. Szacuje się, że rośnie ich tu ponad 60 milionów, a gaje oliwne zajmują większość powierzchni uprawnej prowincji.
To dlatego Jaén nazywa się światową stolicą oliwy z oliwek. Z tutejszych gajów pochodzi mniej więcej jedna piąta oliwy produkowanej na całym świecie. Zbiory trwają od listopada do stycznia, a w grudniu olejarnie świętują pierwsze tłoczenie świeżej, zielonej i lekko pikantnej oliwy, którą najlepiej spróbować na kromce chleba.
Historia miasta sięga czasów Iberów i Rzymian. W 711 roku Jaén znalazło się pod panowaniem muzułmanów, którzy nazwali je Jayyan i otoczyli murami. W 1246 roku miasto zajął król Kastylii Ferdynand III, a przez kolejne dwa stulecia Jaén było twierdzą na granicy z muzułmańskim Królestwem Granady. Ślady tej przeszłości zobaczysz na każdym kroku.
Katedra w Jaén - renesansowe arcydzieło Vandelviry
Najważniejszym zabytkiem miasta jest katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (Catedral de la Asunción). Budowę rozpoczęto w XVI wieku na miejscu dawnego meczetu według projektu Andrésa de Vandelviry, największego architekta andaluzyjskiego renesansu. Prace trwały ponad dwa stulecia, więc w jednej budowli zobaczysz renesans i barok. Potężna fasada z dwiema wieżami stała się wzorem dla katedr w Ameryce Łacińskiej, m.in. w Limie i w Meksyku.
W środku zachwyca jasne, przestronne wnętrze z kopułami i chór z rzeźbionymi stallami. Najcenniejsza relikwia katedry to Santo Rostro (tłum. Święte Oblicze), chusta, którą według tradycji św. Weronika otarła twarz Jezusa. Wierni mogą ją zobaczyć w piątki, gdy jest wystawiana do adoracji. Nie przegap też muzeum katedralnego i wejścia na dach, z którego zobaczysz miasto i otaczające je góry.
Castillo de Santa Catalina - zamek i punkt widokowy nad miastem
Na szczycie wzgórza nad miastem stoi Castillo de Santa Catalina, zamek wzniesiony na ruinach byłej twierdzy Maurów. Po zdobyciu Jaén chrześcijanie rozbudowali go w XIII wieku, a dziś jego wieże i mury zwiedzisz na własną rękę. Na końcu cypla stoi wielki biały krzyż, a obok punkt widokowy, z którego rozciąga się panorama Jaén, katedry i niekończących się gajów oliwnych. Najpiękniej jest tu o zachodzie słońca.
Obok zamku działa Parador de Jaén, hotel urządzony w stylu średniowiecznej twierdzy, z salami pod krzyżowymi sklepieniami. Nawet jeśli tu nie nocujesz, możesz wejść na kawę na taras z widokiem na dolinę. Do zamku najwygodniej dojechać samochodem albo taksówką, bo droga pod górę jest długa i stroma.
Łaźnie arabskie w Pałacu Villardompardo
Pod renesansowym Palacio de Villardompardo ukryte są Baños Árabes, łaźnie arabskie z XI wieku. To jedne z największych zachowanych łaźni arabskich w Hiszpanii, z salami przykrytymi kolebkowymi sklepieniami z gwiaździstymi świetlikami. Przez wieki były zasypane i odkryto je dopiero w XX wieku podczas prac w pałacu. W tym samym budynku mieszczą się Muzeum Sztuki Naiwnej i Muzeum Sztuki i Zwyczajów Ludowych, więc w jednym miejscu zobaczysz trzy atrakcje.
Wokół pałacu rozciąga się dawna dzielnica żydowska, czyli wąskie uliczki ze schodami i małymi placykami. Spacerując po nich, trafisz do kościoła La Magdalena, przy którym według legendy mieszkała jaszczurka-smok terroryzująca mieszkańców, zwana Lagarto de la Malena. To najbardziej znana legenda Jaén, a jaszczurkę spotkasz na pamiątkach w całym mieście.
Muzeum Iberów i inne ciekawe miejsca w Jaén
Jeśli interesuje Cię historia, odwiedź Museo Íbero, otwarte w 2017 roku muzeum poświęcone Iberom, którzy zamieszkiwali Półwysep Iberyjski przed przybyciem Rzymian. Zgromadzono tu jedną z najważniejszych kolekcji rzeźb i znalezisk iberyjskich w kraju. Ciekawe są też Muzeum Prowincjonalne przy Paseo de la Estación oraz kościół San Ildefonso, drugi co do wielkości kościół w mieście.
Po zwiedzaniu usiądź w jednym z barów przy Calle Cerón i Calle Arco del Consuelo. W Jaén do każdego zamówionego napoju dostaniesz gratis tapas, a ich wybór zależy od baru. To jedna z najlepszych tradycji tapas w Andaluzji, o której więcej przeczytasz w artykule o historii tapas.
Olejarnie i degustacja oliwy - jak zwiedzić świat oliwy z oliwek?
Wizyta w Jaén nie byłaby pełna bez zwiedzania olejarni (almazara). W okolicy miasta wiele rodzinnych gospodarstw prowadzi wycieczki z przewodnikiem: zobaczysz gaj oliwny, maszyny do tłoczenia i nauczysz się rozpoznawać oliwę extra virgin po smaku i zapachu. Na koniec czeka degustacja kilku rodzajów oliwy, zwykle z chlebem i lokalnymi przekąskami.
Najciekawszy czas na taką wycieczkę to okres zbiorów od listopada do stycznia, gdy olejarnie pracują pełną parą. Butelka oliwy z apelacją Sierra Mágina, Sierra de Segura albo Sierra de Cazorla to też świetna pamiątka z podróży.
Wycieczki z Jaén - Úbeda, Baeza i park Sierra de Cazorla
Ok. 50 km od Jaén leżą Úbeda i Baeza, dwa renesansowe miasteczka wpisane w 2003 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W Úbedzie zobaczysz Kaplicę Zbawiciela (Sacra Capilla del Salvador) i Plaza Vázquez de Molina z pałacami projektu Vandelviry. Baeza zachwyca katedrą i placem Lwów, a oba miasta zwiedzisz w jeden dzień.
Dalej na wschód rozciąga się park przyrody Sierras de Cazorla, Segura y Las Villas, największy obszar chroniony w Hiszpanii. W jego górach bije źródło Gwadalkiwiru, a na szlakach spotkasz jelenie, kozice i sępy. To idealne miejsce na kilka dni trekkingu. W północnej części prowincji, niedaleko Despeñaperros, rozegrała się w 1212 roku bitwa pod Las Navas de Tolosa, przełomowa dla rekonkwisty.
Kiedy jechać do Jaén i ile dni zaplanować?
Najlepszy czas na zwiedzanie to wiosna i jesień. Latem temperatura przekracza często 35°C, a zimą jest chłodno, ale słonecznie. W styczniu warto przyjechać na Lumbres de San Antón, czyli noc ognisk 16 stycznia, gdy na placach płoną ogniska, a mieszkańcy tańczą i śpiewają do rana. To także czas zbiorów oliwek.
Na samo miasto wystarczy jeden dzień. Jeśli chcesz zwiedzić olejarnię i pojechać do Úbedy i Baezy, zaplanuj 2-3 dni. Jaén to także dobra baza do zwiedzania całej Andaluzji - do Granady dojedziesz w ok. godzinę, a do Kordoby w ok. półtorej godziny. Najwygodniej poruszać się wynajętym samochodem, choć między miastami kursują też autobusy, które sprawdzisz w wyszukiwarce Omio. Najbliższe lotniska to Granada i Malaga.
Hotele w Jaén
W Jaén nocleg jest zwykle tańszy niż w Granadzie czy Sewilli, a wybór hoteli wystarczy na krótki pobyt. Poniżej trzy propozycje: hotel w centrum, elegancki hotel z basenem i nocleg w średniowiecznej twierdzy.
💰 Hotel Xauen
Hotel w samym centrum Jaén, przy deptaku przy Plaza Deán Mazas, kilka minut spacerem od katedry. Pokoje są funkcjonalne i klimatyzowane, a na 8. piętrze działa taras widokowy z leżakami, z którego zobaczysz katedrę, stare miasto i okoliczne góry. To dobra baza dla osób, które chcą zwiedzać pieszo i nie potrzebują samochodu. Dobry wybór na krótki city break w rozsądnej cenie.
🏨 Hotel Condestable Iranzo
Czterogwiazdkowy hotel przy Paseo de la Estación, tuż obok Muzeum Prowincjonalnego. Latem na dachu działa basen z panoramicznym widokiem na miasto, a eleganckie pokoje urządzono w ciepłej kolorystyce. Na miejscu jest restauracja z kuchnią regionalną i międzynarodową. Do katedry dojdziesz stąd spacerem w ok. 15 minut.
💎 Parador de Jaén
Nocleg w prawdziwej twierdzy na szczycie wzgórza Santa Catalina, tuż przy mauretańskim zamku z XIII wieku. Wnętrza mają krzyżowe sklepienia i meble w stylu kastylijskim z arabskimi wpływami, a sezonowy basen ma widok na dolinę i pasma Sierra Morena oraz Sierra Mágina. Restauracja serwuje lokalne specjały prowincji, w tym dania z najlepszą oliwą. To jeden z najbardziej klimatycznych paradorów w Hiszpanii, idealny na romantyczny weekend.
Najczęstsze pytania o Jaén
Gdzie leży Jaén w Hiszpanii?
Jaén leży w północnej Andaluzji, w południowej Hiszpanii, ok. 100 km na północ od Granady i ok. 110 km od Kordoby. To stolica prowincji Jaén, która graniczy z Kastylią-La Manchą. Miasto leży u stóp gór Sierra de Jabalcuz.
Czy warto odwiedzić Jaén?
Tak, zwłaszcza jeśli chcesz zobaczyć Andaluzję bez tłumów. W Jaén czeka renesansowa katedra, zamek z widokiem na gaje oliwne, jedne z największych łaźni arabskich w Hiszpanii i darmowe tapas do każdego napoju. Miasto to też dobra baza do zwiedzania Úbedy i Baezy.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Jaén?
Na najważniejsze zabytki Jaén wystarczy jeden dzień: rano katedra i łaźnie arabskie, po południu zamek Santa Catalina. Z wycieczką do olejarni oraz do Úbedy i Baezy zaplanuj 2-3 dni.
Jak wymawia się nazwę Jaén?
Nazwę Jaén wymawia się mniej więcej jak „chaen”, z akcentem na ostatnią sylabę. Hiszpańskie „j” brzmi jak polskie „ch”. W polskich wyszukiwarkach często spotkasz zapis bez akcentu albo z błędem, np. „Jean”.
Czy w Jaén można zwiedzić olejarnię?
Tak, w okolicy miasta wiele olejarni prowadzi wycieczki z przewodnikiem i degustacją oliwy. Zobaczysz gaj oliwny i proces tłoczenia, a na koniec spróbujesz kilku rodzajów oliwy extra virgin. Najciekawiej jest w czasie zbiorów, od listopada do stycznia.
Odkryj Andaluzję
Każdy region Hiszpanii dzieli się na prowincje. Ich nazwy często pokrywają się z nazwami głównych miast wchodzących w ich skład. Andaluzja dzieli się na osiem prowincji, a każda z nich ma do zaoferowania inne atrakcje turystyczne i ciekawe miejsca:
Wybrzeża Andaluzji: Costa del Sol, Costa de la Luz, Costa Almeria.
Zobacz także: Szlak Białych Miast Andaluzji, Darmowe atrakcje w Maladze, Pogoda w Maladze, Pogoda w Sewilli, Romería de El Rocío, 10 powodów by odwiedzić Andaluzję wiosną, Feria de Abril w Andaluzji, 10 Sekretów rzeki Gwadalkiwir.
PROMOCJETańsze hotele i bilety na ten wyjazdZobacz →
