Co łączy grobowiec starszy od piramid w Gizie, skały ułożone jak stosy naleśników i górę z profilem śpiącego olbrzyma?
Antequera to miasto, które większość przyjezdnych mija w drodze z Malagi do Granady albo Kordoby. Szkoda, bo na niewielkiej przestrzeni kryje prehistoryczne dolmeny, arabską twierdzę, renesansową kolegiatę i jeden z najbardziej niezwykłych krajobrazów w Hiszpanii. W tym artykule znajdziesz plan zwiedzania na jeden dzień, najważniejsze zabytki Antequery, praktyczne wskazówki do wycieczki na El Torcal de Antequera oraz podpowiedzi, jak dojechać i gdzie się zatrzymać.
💰 Hotel Castilla - Rodzinny hotel w centrum z restauracją serwującą domową kuchnię andaluzyjską.
🏨 Coso Viejo - Hotel w XVIII-wiecznym domu z patio, kilka minut spacerem od Alcazaby.
💎 Parador de Antequera - Nowoczesny parador z ogrodem i widokiem na Peña de los Enamorados.
Gdzie leży Antequera i dlaczego nazywa się ją sercem Andaluzji?
Na mapie Andaluzji Antequera leży niemal pośrodku regionu, ok. 50 km na północ od Malagi. Krzyżują się tu drogi do Sewilli, Granady, Kordoby i na wybrzeże, więc miasto od wieków nazywa się sercem Andaluzji. To miasto średniej wielkości, z ok. 40 tys. mieszkańców, otoczone gajami oliwnymi i polami zbóż. Nad dachami starego miasta wznosi się wzgórze z Alcazabą, a w tle widać szare grzbiety pasma Sierra de El Torcal.
Położenie zawsze było atutem tego miejsca. Ludzie mieszkali tu już w prehistorii, Rzymianie nazywali osadę Anticaria, a Arabowie zbudowali na wzgórzu twierdzę strzegącą drogi do Granady. We wrześniu 1410 roku miasto zdobyły wojska kastylijskie pod wodzą infanta Ferdynanda, który od tej pory przeszedł do historii jako Ferdynand z Antequery. W XVI-XVIII wieku powstała większość kościołów i pałaców, które dziś tworzą zabytkowe centrum.
CIEKAWOSTKA: Ferdynand z Antequery dwa lata po zdobyciu miasta został królem Aragonii jako Ferdynand I.
Antequera w 1 dzień - plan zwiedzania
Jeden dzień w zupełności wystarczy, żeby zobaczyć to, co w okolicy najważniejsze, pod warunkiem że masz samochód albo wykupioną wycieczkę z transportem. Plan, który sprawdza się najlepiej, wygląda tak:
- Rano (ok. 9:00-11:00): dolmeny Menga i Viera, a potem krótki przejazd do dolmenu El Romeral.
- Przed południem (11:30-14:00): stare miasto - Alcazaba, Arco de los Gigantes, Real Colegiata de Santa María la Mayor i spacer uliczkami w dół do Plaza de San Sebastián.
- Obiad (14:00-15:30): porra antequerana i mollete w jednym z barów w centrum.
- Popołudnie (16:00-19:00): El Torcal de Antequera, krótka trasa wśród skał i taras widokowy.
- Wieczór: widok na Peña de los Enamorados o zachodzie słońca i powrót do Malagi albo nocleg w mieście.
Możesz też odwrócić kolejność i zacząć od El Torcal, jeśli przyjeżdżasz w upalny dzień lata. Rano skały są jeszcze chłodne, a na górnym parkingu łatwiej o wolne miejsce. Pamiętaj tylko, że dolmeny są zamknięte w poniedziałki, a w niedziele i święta czynne tylko do 15:00, więc zaplanuj wycieczkę na inny dzień tygodnia albo zacznij od nich.
Dolmeny w Antequerze - Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO
Najcenniejszy skarb miasta leży tuż przy wjeździe od strony Granady. W 2016 roku miejsce znane jako Sitio de los Dólmenes de Antequera (tłum. Stanowisko Dolmenów w Antequerze) trafiło na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wpis obejmuje trzy megalityczne grobowce - Menga, Viera i El Romeral - oraz dwa naturalne „pomniki”, które ich budowniczowie wpletli w swój świat: górę Peña de los Enamorados i skalne miasto El Torcal. Dolmeny Menga i Viera stoją kilkadziesiąt metrów od siebie w tym samym parku archeologicznym, a do El Romeral trzeba podjechać ok. 3-4 km.
Dla obywateli Unii Europejskiej wstęp do dolmenów jest bezpłatny - wystarczy dowód osobisty lub paszport. Przy wejściu działa centrum dla zwiedzających z małą ekspozycją, która pomaga zrozumieć, jak powstały grobowce. Na obejście Mengi i Viery zarezerwuj ok. godziny, na El Romeral kolejne 30 minut.
Dolmen de Menga
Menga to jeden z największych dolmenów w Europie. Powstał ok. 3800-3600 lat p.n.e., czyli ponad tysiąc lat przed piramidami w Gizie. Komora ma ok. 27,5 m długości, a jej strop podtrzymują ogromne kamienne płyty i trzy filary. Największa płyta stropu waży ok. 150 ton - do dziś badacze zastanawiają się, jak przetransportowano ją z kamieniołomu oddalonego o ok. kilometr.
Najbardziej niezwykłe jest jednak ustawienie grobowca. Większość dolmenów w Europie zwrócona jest na wschód słońca, a korytarz Mengi celuje prosto w Peña de los Enamorados. Gdy staniesz w głębi komory i spojrzysz w stronę wyjścia, zobaczysz w świetle wejścia sylwetkę tej góry. W środku znajduje się też głęboka studnia, odkryta dopiero na początku XXI wieku.
Dolmen de Viera
Dolmen de Viera jest kilka wieków młodszy od Mengi i zupełnie inny w charakterze. Zamiast szerokiej sali ma długi, wąski korytarz z kamiennych płyt, który prowadzi do małej, kwadratowej komory grobowej. Jego oś zwrócona jest na wschód słońca w dniach równonocy wiosennej i jesiennej - wtedy promienie światła wpadają przez korytarz aż do komory. Wejście jest niskie, więc przy zwiedzaniu trzeba się lekko schylić.
Dolmen de El Romeral
El Romeral to najmłodszy z grobowców, z ok. 1800 roku p.n.e. Ukryty jest pod kopcem porośniętym cyprysami, przy drodze na Granadę. Budowniczowie zastosowali tu inną technikę: ściany korytarza ułożono z drobnych kamieni, a komory przykryto fałszywymi kopułami. Romeral jest zwrócony w stronę pasma El Torcal, co potwierdza, że cały krajobraz wokół Antequery miał dla dawnych mieszkańców znaczenie rytualne. Bywa tu znacznie mniej ludzi niż przy Mendze, więc możesz spokojnie obejrzeć korytarz z bliska.
Peña de los Enamorados, czyli Skała Kochanków
Peña de los Enamorados (tłum. Skała Kochanków) to samotna wapienna góra wznosząca się na północny wschód od miasta. Widziana od strony Antequery przypomina profil ludzkiej twarzy, leżącej na plecach i patrzącej w niebo. To nią „celuje” korytarz Mengi, a na jej zboczach odnaleziono malowidła naskalne, więc była ważnym miejscem już w epoce, gdy budowano dolmeny.
Nazwa pochodzi od legendy z czasów, gdy granica między królestwami chrześcijańskimi a Granadą przebiegała w pobliżu. Młody chrześcijanin i córka mauretańskiego wodza zakochali się w sobie i uciekli razem. Ścigani przez żołnierzy ojca, wspięli się na szczyt i woleli razem skoczyć w przepaść, niż się rozstać. Na górę nie trzeba się wspinać - najpiękniej wygląda z drogi A-45 albo z punktu widokowego przy Alcazabie, zwłaszcza o zachodzie słońca.
Najważniejsze zabytki Antequery - co zobaczyć w centrum?
Samo miasto jest zaskakująco bogate w zabytki. Antequera ma ponad 30 kościołów i klasztorów, kilkanaście pałaców i wiele zachowanych bram miejskich, więc z każdego zakrętu wyłania się inna wieża. Najlepiej zostawić auto na parkingu przy Plaza de Toros albo przy dworcu autobusowym i zwiedzać pieszo. Wszystkie atrakcje z tej części leżą w samym centrum, w odległości kilkunastu minut spaceru od siebie, choć uliczki pod Alcazabą są dość strome.
Alcazaba
Arabska twierdza na szczycie wzgórza to najlepszy punkt widokowy w mieście. Mury i wieże w obecnym kształcie pochodzą głównie z czasów nasrydzkich, z XIV wieku, ale stoją na pozostałościach rzymskiej Anticarii. Najwyższa jest Torre del Homenaje (tłum. Wieża Hołdu) z dzwonnicą dobudowaną po rekonkwiście. Z murów zobaczysz dachy starego miasta, Peña de los Enamorados i całą równinę Vega de Antequera. Jeśli zostanie Ci czas, porównaj ją z Alcazabą w Maladze - obie powstały w podobnej epoce.
Arco de los Gigantes
Do placu pod Alcazabą wchodzi się przez Arco de los Gigantes (tłum. Łuk Olbrzymów). Monumentalną bramę zbudowano w 1585 roku jako łuk triumfalny ku czci króla Filipa II. W jej mury wmurowano rzymskie inskrypcje i fragmenty rzeźb znalezione w okolicy - to jedno z pierwszych w Hiszpanii „muzeów pod gołym niebem”. Nazwa wzięła się od posągów olbrzymów, które podobno kiedyś zdobiły bramę.
Real Colegiata de Santa María la Mayor
Tuż za łukiem stoi Real Colegiata de Santa María la Mayor, czyli Królewska Kolegiata Najświętszej Marii Panny. Zbudowano ją w latach 1514-1550 i uważa się ją za pierwszą świątynię w Andaluzji zaprojektowaną w stylu renesansowym. Szeroka fasada przypomina rzymski łuk triumfalny, a trzy nawy wspierają smukłe jońskie kolumny i drewniany strop w stylu mudéjar. Dziś kolegiata nie pełni funkcji kościoła - odbywają się w niej koncerty i wystawy, a sam budynek można zwiedzać. Przed wejściem znajduje się taras z widokiem na miasto i Rzymskie Termy Santa María.
Muzeum Miejskie i Efeb z Antequery
W barokowym Palacio de Nájera z charakterystyczną wieżą-mirador mieści się Museo de la Ciudad de Antequera (tłum. Muzeum Miasta Antequery). Muzeum miejskie ma bogate zbiory archeologiczne i sztukę sakralną, ale wszyscy przychodzą tu dla jednego eksponatu. Efeb z Antequery to rzymska figura chłopca z brązu z I wieku n.e., uważana za jedną z najpiękniejszych rzeźb tego typu w Hiszpanii. Znalazł ją przypadkiem rolnik na polach Vega de Antequera w latach 50. XX wieku.
Plaza de Toros, kościoły i Puerta de Estepa
Plaza de Toros (tłum. Arena walk byków) z XIX wieku leży w dolnej części miasta. W jej budynku działa małe muzeum, a dookoła jest wygodny parking. Z placu warto przejść do Iglesia del Carmen (tłum. Kościół Matki Bożej z Góry Karmel), w którym zobaczysz jeden z najwspanialszych barokowych ołtarzy w regionie, rzeźbiony w drewnie bez złocenia. Charakterystyczną sylwetkę miasta tworzy też wieża kościoła San Sebastián przy głównym placu. Spacerując w stronę dawnej drogi do Estepy, trafisz na Puerta de Estepa, jedną z zachowanych bram, przez które wjeżdżano kiedyś do miasta.
El Torcal de Antequera - skalne miasto nad chmurami
El Torcal de Antequera to rezerwat przyrody ok. 15 km na południe od miasta, uznawany za jeden z najbardziej imponujących krajobrazów krasowych w Europie. Formacje skalne przypominają tu stosy ułożonych na sobie talerzy, naleśników albo książek, a między nimi wiją się korytarze i ślepe uliczki. Nic dziwnego, że miejsce nazywa się skalnym albo kamiennym miastem. Część z nich ma swoje nazwy, np. El Tornillo (tłum. Śruba) albo El Sombrerillo (tłum. Kapelusik). Rezerwat chroniony jest od dziesięcioleci, od 1989 roku ma status Paraje Natural (tłum. Obszar Przyrodniczy), a w 2016 roku wraz z dolmenami trafił na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Jak powstało skalne miasto?
Ok. 150 milionów lat temu w miejscu dzisiejszego pasma było morze. Na jego dnie przez miliony lat odkładały się wapienne osady, a ruchy tektoniczne wypchnęły je później ponad 1000 m n.p.m. Przez kolejne epoki deszcz, wiatr i mróz rozpuszczały i żłobiły skały wzdłuż pęknięć, tworząc labirynt, który widzisz dzisiaj. W skałach łatwo znajdziesz skamieniałości amonitów - pamiątki po prehistorycznym oceanie. Nie wolno ich jednak zabierać.
Trasy w El Torcal - Ruta Verde, Ruta Amarilla i Ruta Naranja
Ze wszystkich szlaków w rezerwacie najczęściej wybierane są dwie pętle, które zaczynają się przy centrum dla zwiedzających, na wysokości ok. 1200 m n.p.m. Ruta Verde (tłum. Trasa Zielona) ma ok. 1,5 km i zajmuje mniej więcej godzinę. To dobra opcja na wycieczkę z dziećmi albo przy niewielkiej ilości czasu. Ruta Amarilla (tłum. Trasa Żółta) ma ok. 3 km i prowadzi głębiej w labirynt skał Torcal Alto - na przejście zarezerwuj ok. 2 godzin.
Dla osób z lepszą kondycją jest Ruta Naranja (tłum. Trasa Pomarańczowa), która zaczyna się przy dolnym parkingu i wspina się do centrum dla zwiedzających. Ma ok. 3,6 km w jedną stronę i ok. 270 m przewyższenia, więc w obie strony to ok. 3,5 godziny marszu. Ostatnie kilometry prowadzą po kamienistej ścieżce, więc koniecznie załóż wygodne buty z dobrą podeszwą. Wszystkie trasy są oznakowane - nie schodź z nich, bo wśród identycznych skał bardzo łatwo stracić orientację.
Taras widokowy Mirador de las Ventanillas
Kilkaset metrów od centrum dla zwiedzających znajduje się Mirador de las Ventanillas (tłum. Punkt Widokowy Okienek). Z tego tarasu widokowego zobaczysz w dole doliny ciągnące się aż po Malagę, a przy dobrej widoczności nawet Morze Śródziemne. To świetne miejsce na zdjęcia i chwilę odpoczynku po trasie. W pobliżu skał często spotkasz kozice iberyjskie, które zupełnie nie boją się ludzi.
Dojazd na El Torcal i parking
Na El Torcal najwygodniej dojechać samochodem - z centrum Antequery to ok. 20 minut krętą drogą A-7075 w kierunku Villanueva de la Concepción, a potem odbicie do rezerwatu. Wstęp do rezerwatu i parkingi są bezpłatne. Górny parking przy centrum dla zwiedzających jest jednak niewielki i w weekendy oraz święta szybko się zapełnia. Wtedy trzeba zostawić auto na dolnym parkingu - stamtąd kursuje bus wahadłowy, który wywozi zwiedzających na górę. Jeśli przyjedziesz w tygodniu albo przed 10:00, najczęściej zaparkujesz bez problemu.
Na górze jest zwykle wyraźnie chłodniej niż w mieście, często wieje i potrafi szybko nadciągnąć mgła. Weź kurtkę nawet w ciepły dzień, a latem wodę i nakrycie głowy, bo między skałami prawie nie ma cienia. Komunikacji publicznej do rezerwatu praktycznie nie ma, więc bez auta najlepiej zaplanować wycieczkę z przewodnikiem i transportem.
Co zjeść w Antequerze?
Antequera ma swoją własną kuchnię, a kilka jej specjałów znasz może z barów w całej Andaluzji. Najsłynniejsza jest porra antequerana, czyli gęsty chłodnik z pomidorów, chleba i oliwy, podawany z jajkiem na twardo, tuńczykiem i szynką serrano. Podobny do salmorejo z Kordoby, ale gęstszy i bardziej sycący. Na śniadanie koniecznie spróbuj mollete de Antequera, czyli miękkiej, płaskiej bułki pieczonej tu od wieków - najlepiej z oliwą, pomidorem i szynką serrano.
Na deser zamów bienmesabe antequerano, czyli ciasto z biszkoptem, kremem z migdałów i słodką konfiturą z dyni (cabello de ángel), które przygotowują siostry zakonne w miejscowych klasztorach. Wiele barów w centrum serwuje do napoju małe przekąski, więc wieczorny spacer od baru do baru to dobry sposób, żeby poznać miasto od kuchni. Jeśli chcesz wiedzieć więcej o tej tradycji, przeczytaj artykuł o historii tapas.
Okolice Antequery - atrakcje i wycieczki
Antequera to świetna baza do zwiedzania całej Andaluzji. Do Malagi, Granady i Kordoby dojedziesz stąd w mniej niż godzinę, a do Sewilli w ok. 1,5 godziny. Najbliższe okolice też mają wiele do zaoferowania.
Ok. 45 minut jazdy na zachód leży wąwóz Desfiladero de los Gaitanes ze słynnym szlakiem Caminito del Rey - podwieszaną ścieżką nad przepaścią. Wiele osób łączy obie atrakcje w jeden długi dzień: rano Caminito del Rey, po południu Antequera. Ok. 20 km na północny zachód znajduje się Laguna de Fuente de Piedra, największe naturalne jezioro Andaluzji, nad którym wiosną i latem gniazdują tysiące flamingów. Na południe od miasta warto zajrzeć do białych miasteczek z pueblos blancos, a dalej do Rondy i Setenil de las Bodegas. Jeśli planujesz dłuższy objazd regionu, zajrzyj do artykułu o Andaluzji.
Jak dojechać do Antequery z Malagi?
Z Malagi do Antequery dojedziesz samochodem w ok. 45-50 minut autostradą A-45. To najlepsza opcja, bo auto przyda się też do przejazdu do El Romeral i na El Torcal. Wynajem samochodu na lotnisku w Maladze jest prosty, a praktyczne porady znajdziesz w artykule o wynajmie samochodu w Hiszpanii.
Bez auta dojedziesz autobusem z dworca w Maladze - podróż trwa ok. godziny, a dworzec autobusowy w Antequerze leży blisko centrum, przy Plaza de Toros. Możesz też wybrać pociąg, ale sprawdź, na którą stację przyjeżdża - część szybkich połączeń z Malagi, Kordoby i Madrytu zatrzymuje się na stacji Antequera-Santa Ana, ok. 20 km od centrum. Połączenia autobusowe i kolejowe porównasz i kupisz na Omio. Jeśli nie chcesz prowadzić, najwygodniej zaplanować wycieczkę zorganizowaną z Malagi, która obejmuje dolmeny i El Torcal z transportem.
Kiedy jechać do Antequery i ile czasu na zwiedzanie?
Najlepsza pora na zwiedzanie Antequery to wiosna (marzec-maj) i jesień (wrzesień-listopad). Temperatury wynoszą wtedy zwykle 18-25°C, a na El Torcal kwitną dzikie storczyki i piwonie. Latem w mieście bywa ponad 35°C, więc zwiedzaj wtedy wcześnie rano i późnym popołudniem. Zimą jest chłodno, a na El Torcal zdarzają się mgły i przymrozki, za to turystów jest najmniej.
Na samo miasto z Alcazabą, kolegiatą i muzeum wystarczy pół dnia. Z dolmenami i El Torcal potrzebujesz pełnego dnia. Jeśli chcesz przejść dłuższą trasę w rezerwacie, zobaczyć Laguna de Fuente de Piedra albo połączyć wycieczkę z Caminito del Rey, zostań na noc - wieczorem stare miasto jest puste, spokojne i pięknie oświetlone.
Hotele w Antequerze
Antequera ma niewielką, ale dobrą bazę noclegową - od prostych hoteli przy głównej ulicy po elegancki parador z widokiem na góry. Nocleg w mieście to dobry pomysł, jeśli chcesz zobaczyć Torcal rano, zanim przyjadą wycieczki z wybrzeża.
💰 Hotel Castilla
Rodzinny hotel przy ulicy Infante Don Fernando, głównej arterii starego miasta, kilka minut spacerem od Plaza de San Sebastián i podejścia pod Alcazabę. Pokoje są skromne, ale schludne i funkcjonalne, a hotel ma prywatny parking i pokoje rodzinne. Największym atutem jest restauracja, popularna wśród mieszkańców, z domową kuchnią andaluzyjską i bardzo dobrym śniadaniem. To dobry wybór, jeśli szukasz taniego noclegu w centrum na jedną lub dwie noce.
🏨 Coso Viejo
Hotel w typowym andaluzyjskim domu z XVIII wieku, w samym sercu historycznego centrum, kilka minut spaceru od Alcazaby i kolegiaty. Jasne, przestronne pokoje mają klimatyzację, sejf i łazienki z kosmetykami. Sercem budynku jest urokliwe patio, na którym regularnie odbywają się koncerty i wystawy, a recepcja działa całą dobę i pomaga w planowaniu wycieczek. To idealne miejsce dla osób, które chcą zwiedzać miasto pieszo i poczuć klimat starej Andaluzji.
💎 Parador de Antequera
Nowoczesny parador przy Paseo García del Olmo, na skraju starego miasta, z widokiem na Peña de los Enamorados i pasmo El Torcal. Otaczają go zielone ogrody z sezonowym basenem, a duże okna i tarasy pozwalają podziwiać zachody słońca nad równiną. Przestronne pokoje utrzymane są w jasnych kolorach, a w eleganckiej restauracji spróbujesz porry antequerana i innych lokalnych dań. Bezpłatny parking ułatwia wycieczki do dolmenów i na Torcal, więc to najlepszy wybór na komfortowy pobyt z autem.
Najczęstsze pytania o Antequerę
Czy warto odwiedzić Antequerę?
Tak, zwłaszcza jeśli mieszkasz na Costa del Sol albo jedziesz z Malagi do Granady lub Kordoby. W jednym miejscu zobaczysz dolmeny z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO, arabską twierdzę, renesansową kolegiatę i skalne miasto El Torcal. Turystów jest tu znacznie mniej niż w Sewilli czy Granadzie, a zwiedzanie jest spokojne i niespieszne.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Antequery?
Na samo miasto wystarczy pół dnia, a z dolmenami i El Torcal potrzebujesz pełnego dnia. Najlepiej przyjechać rano, zacząć od dolmenów, po obiedzie pojechać na Torcal i wrócić na zachód słońca. Jeśli chcesz przejść dłuższą trasę albo połączyć wycieczkę z Caminito del Rey, zostań na noc.
Czy wstęp do dolmenów i na El Torcal jest płatny?
Dla obywateli Unii Europejskiej wstęp do dolmenów Menga, Viera i El Romeral jest bezpłatny. Wejście do rezerwatu El Torcal i parkingi też są bezpłatne. Płaci się tylko za bus wahadłowy z dolnego parkingu i za wycieczki z przewodnikiem.
Jak dojechać z Malagi do Torcal de Antequera?
Najprościej samochodem - z Malagi to ok. godziny jazdy przez Villanueva de la Concepción albo przez Antequerę. Komunikacja publiczna nie dojeżdża do rezerwatu, więc bez auta najlepiej wybrać wycieczkę z Malagi z transportem. W weekendy przyjedź wcześnie, bo górny parking szybko się zapełnia.
Czy El Torcal nadaje się dla dzieci?
Tak, krótka Ruta Verde ma tylko ok. 1,5 km i dzieci zwykle świetnie się na niej bawią, szukając skamieniałości i kozic. Ścieżka jest jednak kamienista i nierówna, więc wózek się nie sprawdzi - lepiej zabrać nosidło. Pilnuj dzieci przy krawędziach skał i nie schodź z oznakowanej trasy.
Odkryj Andaluzję
Każdy region Hiszpanii dzieli się na prowincje. Ich nazwy często pokrywają się z nazwami głównych miast wchodzących w ich skład. Andaluzja dzieli się na osiem prowincji, a każda z nich ma do zaoferowania inne atrakcje turystyczne i ciekawe miejsca:
Wybrzeża Andaluzji: Costa del Sol, Costa de la Luz, Costa Almeria.
Zobacz także: Szlak Białych Miast Andaluzji, Darmowe atrakcje w Maladze, Pogoda w Maladze, Pogoda w Sewilli, Romería de El Rocío, 10 powodów by odwiedzić Andaluzję wiosną, Feria de Abril w Andaluzji, 10 Sekretów rzeki Gwadalkiwir.
PROMOCJETańsze hotele i bilety na ten wyjazdZobacz →
