Tortilla hiszpańska - Przepis na tortillę de patatas, jaką jedzą w każdym hiszpańskim barze

Data:

Darmowe Przewodniki po Hiszpanii

Tylko ziemniaki, jajka, cebula i oliwa, a w Hiszpanii potrafią się o nią kłócić całymi rodzinami.

Tortilla hiszpańska, czyli tortilla de patatas albo tortilla española, to najbardziej rozpoznawalne danie kuchni hiszpańskiej obok paelli. Nie ma nic wspólnego z meksykańskim plackiem z mąki kukurydzianej. To gruby omlet z ziemniakami i cebulą, smażony na oliwie z obu stron, złocisty z zewnątrz i wilgotny w środku. Zjesz go na śniadanie, jako tapas do piwa albo na kolację z sałatką. W tym artykule znajdziesz klasyczny przepis krok po kroku, sposób na bezpieczne przewrócenie tortilli i kilka sprawdzonych wersji z dodatkami.

Co to jest tortilla hiszpańska?

Hiszpańska tortilla ziemniaczana to coś pomiędzy omletem a zapiekanką. Pokrojone w cienkie plasterki ziemniaki i cebulę powoli dusi się w oliwie, łączy z roztrzepanymi jajkami i smaży na patelni w kształcie grubego placka. Po ostudzeniu kroi się ją jak tort, w trójkąty albo w kostkę.

W Hiszpanii tortilla de patatas jest wszędzie. Stoi pod szklanym kloszem na barze, trafia do szkolnych kanapek, na pikniki i na domowe przyjęcia. W barach zamówisz ją jako pincho de tortilla (tłum. kawałek tortilli), często podany za darmo do napoju albo z kromką chleba. Jeśli chcesz wiedzieć więcej o barowym jedzeniu, przeczytaj nasz artykuł o tym, czym są pinchos i pintxos.

Skąd pochodzi tortilla de patatas?

Ziemniaki dotarły do Hiszpanii z Ameryki Południowej w XVI wieku, ale przez długi czas jadano je głównie z biedy. Najstarszy znany tekst, w którym pojawia się tortilla z ziemniakami, pochodzi z 1817 roku. To anonimowy list do Kortezów Nawarry, tzw. Memorial de la ratonera (tłum. Pismo z mysiej dziury). Autor porównuje w nim skromne życie chłopów z dostatniejszym życiem mieszkańców Pampeluny. Pisze, że na wsi dwa albo trzy jajka wystarczą na tortillę dla pięciu lub sześciu osób, bo gospodynie robią ją dużą i grubą, dodając ziemniaki albo okruchy chleba.

Najpopularniejsza legenda łączy tortillę z oblężeniem Bilbao w czasie pierwszej wojny karlistowskiej. Generał Tomás de Zumalacárregui miał szukać prostego i sycącego posiłku dla swoich żołnierzy. Według innej wersji tej historii przypadkowa gospodyni podała mu jajka usmażone z ziemniakami i cebulą, bo nic innego nie miała. Historyk Javier López Linage wskazuje z kolei na Estremadurę i miasteczko Villanueva de la Serena, gdzie tortilla miała powstać już pod koniec XVIII wieku.

CIEKAWOSTKA: Hiszpanie od pokoleń dzielą się na „concebollistas” i „sincebollistas”, czyli zwolenników tortilli z cebulą i bez niej.

Tortilla hiszpańska - Składniki (4-6 porcji)

Klasyczna tortilla de patatas ma tylko kilka składników, więc ich jakość ma ogromne znaczenie. Najlepiej sprawdzą się ziemniaki, które nie rozpadają się przy gotowaniu, świeże jajka i dobra oliwa z oliwek.

  • 750 g ziemniaków (najlepiej typu B, sałatkowych lub ogólnoużytkowych)
  • 1 średnia cebula (opcjonalnie, ale polecamy)
  • 6 dużych jajek
  • ok. 250-300 ml oliwy z oliwek do duszenia ziemniaków
  • sól do smaku
  • patelnia o średnicy 22-24 cm i duży, płaski talerz

Oliwy wydaje się dużo, ale nie zostanie w tortilli. Ziemniaki duszą się w niej, a nie smażą, a po odcedzeniu możesz użyć jej ponownie do kolejnych dań. Do takiego gotowania dobrze nadaje się łagodna oliwa, np. La Española ekstra z oliwek pierwszego tłoczenia.

Przepis na tortillę hiszpańską krok po kroku

Krok 1 - Pokrój ziemniaki i cebulę

Ziemniaki obierz, opłucz i osusz ściereczką. Pokrój je w cienkie plasterki grubości ok. 2-3 mm. Możesz też przekroić je wzdłuż na ćwiartki i dopiero potem kroić, wtedy plasterki będą mniejsze i łatwiej się połączą z jajkami. Cebulę pokrój w cienkie piórka.

Dobrze przewrócona tortilla de patatas ma złocisty spód i równe, grube brzegi.
Dobrze przewrócona tortilla de patatas ma złocisty spód i równe, grube brzegi.

Krok 2 - Duś ziemniaki w oliwie

Na głębokiej patelni rozgrzej oliwę na średnim ogniu. Wrzuć ziemniaki, lekko je posól i duś ok. 10 minut, od czasu do czasu mieszając. Dodaj cebulę i duś całość kolejne 10-15 minut na małym ogniu, aż ziemniaki będą miękkie, ale nie zrumienione. Ziemniaki powinny dać się łatwo przekroić łyżką. Przełóż je łyżką cedzakową na sito i odcedź z nadmiaru oliwy.

Krok 3 - Połącz z jajkami i odstaw

W dużej misce roztrzep jajka widelcem ze szczyptą soli. Dodaj ciepłe ziemniaki z cebulą, delikatnie wymieszaj i dopraw solą. Odstaw masę jajeczno-ziemniaczaną na 10-15 minut. To krok, który wiele osób pomija, a właśnie dzięki niemu ziemniaki nasiąkają jajkiem i tortilla ma jednolitą, kremową strukturę.

Krok 4 - Smaż pierwszą stronę

Na patelni o średnicy 22-24 cm rozgrzej 1-2 łyżki odcedzonej oliwy. Wlej masę, wyrównaj ją łyżką i smaż na średnim ogniu ok. 3-4 minuty. Co jakiś czas podważaj boki szpatułką i lekko potrząsaj patelnią, żeby spód się nie przykleił.

Krok 5 - Przewróć tortillę na drugą stronę

Przykryj patelnię dużym, płaskim talerzem, przytrzymaj go dłonią i jednym zdecydowanym ruchem odwróć patelnię do góry nogami. Tortilla wyląduje na talerzu. Dolej odrobinę oliwy na patelnię i zsuń tortillę z powrotem, surową stroną do spodu. Podwiń brzegi szpatułką i smaż 2-3 minuty. Jeśli lubisz wersję bardziej ściętą, smaż 4-5 minut na małym ogniu albo przewróć ją jeszcze raz.

Krok 6 - Odpocznij i podaj

Zsuń gotową tortillę na talerz i odczekaj kilka minut przed krojeniem. Środek się ustabilizuje, a kawałki nie będą się rozpadać. Hiszpańska tortilla smakuje równie dobrze na ciepło, jak i na zimno. Smacznego!

Jak zrobić tortillę, żeby się nie rozpadła?

Najwięcej problemów sprawia przewracanie. Użyj talerza większego niż patelnia i nie bój się - zrób to szybko i pewnie. Wolny, niepewny ruch to najczęstsza przyczyna rozpadającej się tortilli. Pomaga też dobra patelnia z powłoką nieprzywierającą, w której spód łatwo się odkleja.

Druga przyczyna to za mało jajek albo pominięcie odpoczynku masy. Jajka muszą dokładnie otulić ziemniaki, a 10-15 minut w misce sprawia, że wszystko się ze sobą połączy. Trzecia sprawa to temperatura. Na zbyt dużym ogniu spód przypali się, zanim środek zdąży się ściąć.

Jugosa czy cuajada? Rodzaje tortilli w Hiszpanii

W Hiszpanii tortillę zamawia się albo jugosa (tłum. soczysta), z lekko płynnym środkiem, albo cuajada (tłum. ścięta), dobrze wysmażona. Najsłynniejsza wersja jugosa pochodzi z Betanzos w Galicji, gdzie tortilla jest cienka, a jej środek prawie płynny. W Madrycie i w barach całego kraju częściej spotkasz grubą tortillę, ściętą tak, żeby dało się ją kroić w kostkę.

Spory dotyczą też dodatków. Tradycjonaliści uznają tylko ziemniaki, jajka, oliwę i sól, czasem cebulę. W domach i barach znajdziesz jednak także tortillę z papryką, z chorizo albo z serem. Coraz popularniejsza jest też tortilla de patatas z piekarnika, lżejsza i łatwiejsza w przygotowaniu.

Hiszpańska tortilla z warzywami i krewetkami

Tę wersję tortilli znajdziesz na naszym blogu od 2018 roku. Do klasycznych ziemniaków dodajesz cukinię i krewetki, a tortilla robi się lżejsza i bardziej letnia. Na 6 porcji potrzebujesz 1 kg ziemniaków, 2 niewielkich cukinii, 200 g cebuli, 10 jajek, 200 g ugotowanych krewetek, soli i pieprzu.

Ziemniaki, cebulę i cukinię pokrój w kostkę 1-2 cm. Ziemniaki z cebulą duś na oliwie pod przykryciem ok. 15 minut, dodaj cukinię i gotuj bez przykrycia kolejne 15 minut. Odcedź warzywa, wymieszaj z jajkami i obranymi krewetkami, dopraw solą i pieprzem. Dalej postępuj jak w klasycznym przepisie. Krewetki możesz zastąpić innymi owocami morza, a cukinię szpinakiem albo czerwoną papryką.

Tortilla z chorizo i papryką

Pokrój 100 g chorizo w plastry i krótko podsmaż na suchej patelni, a potem dodaj do ziemniaków razem z kilkoma paskami czerwonej papryki. Kiełbasa odda tłuszcz i paprykowy kolor, a tortilla będzie bardziej wyrazista. Taka wersja świetnie sprawdzi się na imprezie jako przystawka.

Tortilla z serem

Do masy jajecznej dodaj garść startego sera, najlepiej manchego albo innego dojrzewającego hiszpańskiego sera. Możesz też położyć plasterki sera na wierzch tuż po przewróceniu tortilli, żeby lekko się roztopiły.

Tortilla de patatas z piekarnika

Jeśli nie chcesz przewracać tortilli na patelni, upiecz ją. Ziemniaki z cebulą przygotuj jak w przepisie klasycznym, wymieszaj z jajkami, przełóż do formy o średnicy ok. 24 cm wysmarowanej oliwą i piecz w 180°C przez 20-25 minut, aż wierzch się zetnie i lekko zrumieni. Taka tortilla jest mniej soczysta, ale wymaga mniej oliwy i nie musisz pilnować patelni.

Z czym jeść tortillę ziemniaczaną?

Hiszpanie najczęściej jedzą tortillę z kromką chleba, czasem z pan con tomate (tłum. chleb z pomidorem) albo z odrobiną aioli. Kawałek tortilli wsunięty w bułkę to bocadillo de tortilla, jedna z najpopularniejszych kanapek w kraju. Na kolację podaj ją z zieloną sałatą, pomidorami i oliwkami.

Tortilla świetnie pasuje też do stołu z innymi tapas, takimi jak jamón, sery, chorizo czy krokiety. Do picia wybierz kieliszek czerwonego wina albo zimne piwo. Latem dobrze uzupełni ją chłodnik gazpacho, a na większe przyjęcie przygotuj obok paellę. Więcej przepisów znajdziesz w książce Spanish Home Kitchen i w naszym zestawieniu, w którym polecamy hiszpańską książkę kucharską.

Najczęstsze pytania o tortillę hiszpańską

Czym różni się tortilla hiszpańska od meksykańskiej?

To zupełnie inne dania. Tortilla meksykańska to cienki placek z mąki kukurydzianej lub pszennej, w który zawija się farsz. Tortilla hiszpańska to gruby omlet z ziemniakami, jajkami i najczęściej cebulą, smażony na oliwie i krojony jak ciasto.

Z czego składa się tortilla espanola?

Klasyczna tortilla española składa się z ziemniaków, jajek, oliwy z oliwek i soli. W większości domów dodaje się też cebulę. Wszystkie inne dodatki, takie jak papryka, chorizo czy ser, to już regionalne albo domowe wariacje.

Czy tortillę hiszpańską je się na ciepło czy na zimno?

Na oba sposoby. W barach często leży na ladzie w temperaturze pokojowej, a w domach podaje się ją na ciepło prosto z patelni. Wiele osób uważa, że następnego dnia, na zimno, smakuje nawet lepiej.

Ile jajek potrzeba do tortilli hiszpańskiej?

Na 750 g ziemniaków wystarczy 6 dużych jajek, co daje 4-6 porcji na patelni o średnicy 22-24 cm. Jeśli lubisz bardziej soczystą tortillę, dodaj jedno jajko więcej.

Jak długo można przechowywać tortillę de patatas?

Gotową tortillę przechowuj w lodówce pod przykryciem do 2 dni. Przed podaniem wyjmij ją na pół godziny, żeby nabrała temperatury pokojowej, albo podgrzej krótko na patelni.

Odkryj Hiszpanię - region po regionie

Hiszpania to 17 wspólnot autonomicznych, dwa archipelagi i kilka tysięcy kilometrów wybrzeża. Każdy region Hiszpanii ma własną kuchnię, święta i krajobrazy, więc wybierz kierunek i sprawdź, co warto zobaczyć.

Zobacz także: Hiszpańskie święta i tradycje, Kuchnia hiszpańska, Pogoda w Hiszpanii, Hiszpania zimą, Wyspy Kanaryjskie zimą, Wynajem samochodu w Hiszpanii, E-booki Hispanico.pl.

PROMOCJETańsze hotele i bilety na ten wyjazdZobacz →

Udostępnij:

Jessica Alvaro
Jessica Alvaro
Podróże były mi bliskie od zawsze. Pasja. Hobby. Można to różnie nazywać. Dla mnie to powietrze, bez którego nie mogę oddychać. Słońce, bez którego zapominam, co to uśmiech. I życie. Najlepsze z możliwych!

Ostatnio dodane

Na czasie

Andaluzja - Co zobaczyć? 20 atrakcji i najpiękniejszych miejsc na południu Hiszpanii

Legenda mówi, że ostatni sułtan Granady, opuszczając swoje królestwo, obejrzał się jeszcze raz na Alhambrę i zapłakał. Gdy...

Wyspy Kanaryjskie zimą - Miesiąc lub dwa w cieple, wyspa po wyspie

Większość przyjezdnych zostaje tu tylko tydzień i wylatuje dokładnie wtedy, gdy przestaje patrzeć na zegarek. Ci, którzy zostają...

Elche - Miasto palmowych gajów na wybrzeżu Costa Blanca

Nie jest to miasto oblegane przez turystów, ale jeśli jego nazwa z czymś Ci się kojarzy, to zapewne...

Gran Canaria - Atrakcje i ciekawe miejsca. Co warto zobaczyć?

Nazywana jest kontynentem w miniaturze. I nic dziwnego. To właśnie tutaj możemy zobaczyć ogromną różnorodność klimatu, roślinności i zwierząt oraz...