Mgła w pirenejskiej dolinie, stare mury Vitorii, zakurzone księgarnie Barcelony i wiatr znad Atlantyku w Galicji. Te książki czyta się jednym tchem, a potem ma się ochotę ruszyć ich śladem.
Hiszpańskie kryminały przez lata stały w cieniu powieści ze Skandynawii, ale dziś mają w Polsce wiernych czytelników. Pisarze z Hiszpanii łączą mocne śledztwo z historią, lokalnymi legendami i bardzo wyraźnym tłem miejsca, więc po lekturze zostaje w głowie nie tylko zagadka, ale też konkretne miasto czy region. W tym artykule wybrałam dziesięć tytułów, które kupisz po polsku, wraz z kolejnymi tomami serii. Przy każdej książce piszę, gdzie dzieje się akcja, kto jest głównym bohaterem i od czego zacząć, bez zdradzania zakończeń. Jeśli szukasz upominku dla osoby zakochanej w Hiszpanii, zajrzyj też do artykułu z pomysłami na prezent dla miłośnika Hiszpanii.
Czym wyróżniają się hiszpańskie kryminały?
Hiszpańska powieść kryminalna, czyli novela negra, ma swoje korzenie w czasach przemian po śmierci Franco. Klasyka kryminału z tego kraju to przede wszystkim cykl Manuela Vázqueza Montalbána o Pepe Carvalho, byłym komuniście i agencie CIA, który jako prywatny detektyw krąży po Barcelonie, a między jednym śledztwem a drugim gotuje wyszukane kolacje. Montalbán pokazał, że w kryminale można opowiedzieć o polityce, nierównościach i codziennym życiu wielkiego miasta. Polskie wydania jego książek trudno dziś jednak znaleźć w sprzedaży, dlatego w zestawieniu skupiam się na autorach, których kupisz bez szukania po antykwariatach.
Współcześni autorzy chętnie sięgają po regiony, w których przeszłość wciąż jest blisko. W Nawarze to baskijska mitologia i dawne procesy czarownic, w Galicji morze i rodzinne tajemnice, w Madrycie i Barcelonie wielkie pieniądze, władza i dawne grzechy. Bardzo ważne są postacie: śledztwo często prowadzi ktoś z bagażem osobistych przeżyć, a walka dobra ze złem rzadko jest czarno-biała. Skandynawskie kryminały słyną z chłodu i ascetycznego klimatu, hiszpańskie mają więcej emocji, humoru i słońca, nawet jeśli zbrodnie są równie mroczne.
Wiele z tych powieści cieszy się dużą popularnością na całym świecie i doczekało się ekranizacji. Dzięki temu łatwo sprawdzić, czy dany klimat Ci odpowiada, zanim sięgniesz po kolejne tomy serii.
Najlepsze hiszpańskie kryminały - dziesięć tytułów, od których warto zacząć
Kolejność na liście nie jest rankingiem. Ułożyłam ją tak, żeby pokazać różne odmiany gatunku: od klasycznego śledztwa policyjnego, przez thriller z elementami folkloru, po powieść z tajemnicą w tle, która z kryminałem graniczy tylko częściowo.
1. „Cisza białego miasta” - Eva García Sáenz de Urturi
Pierwszy tom Trylogii Białego Miasta to jeden z najchętniej czytanych hiszpańskich kryminałów ostatnich lat. Akcja dzieje się w Vitorii-Gasteiz, stolicy Kraju Basków, gdzie po dwudziestu latach wracają podwójne zbrodnie przypominające te sprzed lat. Śledztwo prowadzi Unai López de Ayala, nazywany Krakenem, specjalista od profilowania kryminalnego. Fabuła przeplata współczesność z wydarzeniami z lat siedemdziesiątych, a średniowieczne uliczki starego miasta, katedra i place grają tu pierwszoplanową rolę.

Po polsku cykl wydała Muza. Pierwszy tom jest dostępny jako audiobook „Cisza białego miasta” (Muza, CD mp3), a dalsze części jako książki: „Rytuały wody. Trylogia Białego Miasta. Tom 2” i „Władcy czasu. Trylogia Białego Miasta. Tom 3”. Jeśli spodoba Ci się styl autorki, sięgnij też po „Akwitanię” (Muza), nagrodzoną w 2020 roku hiszpańską Nagrodą Planety. To jednak thriller historyczny, którego akcja toczy się w średniowieczu.
2. „Niewidzialny strażnik” - Dolores Redondo
Trylogia Baztan to kryminał, w którym śledztwo miesza się z baskijskimi legendami. Inspektor Amaia Salazar z policji Nawarry przyjeżdża do rodzinnego Elizondo w dolinie Baztán, gdzie w lesie nad rzeką ktoś zostawia ciała nastolatek. Wraz ze sprawą wracają jej własne wspomnienia z dzieciństwa. Pireneje, deszcz i gęste lasy budują nastrój, a wierzenia o istotach z miejscowego folkloru dodają powieści niepokoju. Seria liczy trzy tomy: „Niewidzialny strażnik”, „Świadectwo kości” i „Ofiara dla burzy”.
Po polsku trylogię wydało wydawnictwo Czarna Owca, ale polskie wydanie jest trudno dostępne, więc warto szukać jej w bibliotekach i antykwariatach. W sprzedaży jest za to inna powieść autorki, „Zanim przyjdzie potop” (Wydawnictwo Kobiece), o której piszę niżej. Trylogię zekranizowano w latach 2017-2020, a filmy trafiły na Netflix. Jeśli chcesz zobaczyć prawdziwą scenerię, przeczytaj o szlaku czarownic w Nawarze i o tym, co zobaczyć w Pampelunie, skąd do doliny Baztán jedzie się samochodem około godziny.
3. „Reina Roja. Czerwona Królowa” - Juan Gómez-Jurado
Ta seria wciąga od pierwszych stron i świetnie sprawdza się na długie wieczory. Antonia Scott nie jest policjantką, uchodzi za jedną z najinteligentniejszych osób na świecie i od pewnego czasu nie wychodzi z mieszkania. Inspektor Jon Gutiérrez z Bilbao ma ją namówić do pracy przy sprawie zabójstwa syna prezeski jednego z największych banków w Hiszpanii. Akcja pierwszego tomu dzieje się w Madrycie, a duet bohaterów, pełen kontrastów i humoru, jest jednym z najmocniejszych atutów cyklu.

W Polsce serię wydaje SQN. Cykl o Antonii Scott tworzą trzy tomy: „Reina Roja. Czerwona Królowa”, „Loba Negra. Czarna Wilczyca” i „Rey Blanco. Biały Król”, najlepiej czytane w tej kolejności. Na podstawie pierwszej części powstał serial „Reina Roja”, który w 2024 roku pojawił się na platformie Prime Video. Dla fanów mam też dobrą wiadomość: z tego samego uniwersum pochodzi nowa seria otwarta powieścią „Todo Arde. Wszystko płonie”.
4. „Śnieżna dziewczyna” - Javier Castillo
Javier Castillo to dziś jeden z najchętniej czytanych autorów thrillerów w Hiszpanii. W „Śnieżnej dziewczynie” (Wydawnictwo Literackie) trzyletnia dziewczynka znika w tłumie podczas parady w Nowym Jorku, a kilka lat później jej rodzice dostają przesyłkę, która rozpala nadzieję na nowo. Sprawą zajmuje się dziennikarka Miren Triggs, która sama nosi w sobie trudne przeżycia. Tempo jest szybkie, rozdziały krótkie, a narracja przeskakuje między latami, więc trudno odłożyć książkę przed końcem.
Akcja książki dzieje się w Stanach Zjednoczonych, ale serial Netflix z 2023 roku przeniósł ją do Hiszpanii, do Malagi. Ulice starego miasta i nadmorskie bulwary dobrze sprawdzają się jako tło tej historii. Kontynuację znajdziesz w tomie „Śnieżna dziewczyna 2: Gra o duszę”.
5. „Cień wiatru” - Carlos Ruiz Zafón
To nie jest kryminał w ścisłym sensie, ale trudno go pominąć w zestawieniu hiszpańskich powieści z tajemnicą. Barcelona, rok 1945: mały Daniel Sempere trafia z ojcem na Cmentarz Zapomnianych Książek i wybiera powieść nieznanego autora. Wkrótce okazuje się, że ktoś systematycznie niszczy wszystkie egzemplarze książek tego pisarza. Zafón łączy powieść gotycką, romans i śledztwo, a mroczne zaułki Dzielnicy Gotyckiej są tu niemal osobnym bohaterem.
Polskie wydania cyklu Cmentarz Zapomnianych Książek ukazują się nakładem wydawnictwa Muza. Poza „Cieniem wiatru” (twarda oprawa) cykl tworzą „Gra Anioła”, „Więzień nieba” i „Labirynt duchów”. Autor podkreślał, że części można czytać w dowolnej kolejności, ale większość czytelników zaczyna od „Cienia wiatru”. Zafón napisał też powieści dla młodzieży, wśród nich „Marinę”, której akcja również toczy się w Barcelonie. Zmarł 19 czerwca 2020 roku w Los Angeles po walce z chorobą nowotworową, miał 55 lat. Miejsca z jego książek łatwo odnaleźć, a pomocą będzie przewodnik po tym, co zobaczyć w Barcelonie.
6. „Szachownica flamandzka” - Arturo Pérez-Reverte
Pérez-Reverte, były korespondent wojenny i członek Hiszpańskiej Akademii Królewskiej, pisze powieści, w których zagadka ma intelektualny charakter. W „Szachownicy flamandzkiej” (ArtRage) młoda konserwatorka Julia w Madrycie odkrywa na XV-wiecznym obrazie ukryty napis, który kieruje ją do dawnej zbrodni. Rozwiązania trzeba szukać w partii szachów namalowanej na obrazie, a tymczasem giną osoby z jej otoczenia. To lektura dla czytelników, którzy lubią łamigłówki i świat sztuki.
7. „Klub Dumas” - Arturo Pérez-Reverte
Drugi tytuł tego autora na liście to „Klub Dumas” (ArtRage), powieść o Lucasie Corso, łowcy rzadkich książek. Dostaje on zlecenie sprawdzenia autentyczności rękopisu jednego z rozdziałów „Trzech muszkieterów” oraz starodruku związanego z czarną magią. Poszukiwania prowadzą go od Madrytu przez Toledo do Sintry i Paryża. Na podstawie powieści Roman Polański nakręcił film „Dziewiąte wrota”. Jeśli wolisz klasyczną zagadkę zamkniętego pokoju, sięgnij po „Ostatnią zagadkę” (ArtRage, 2025), której akcja dzieje się w 1960 roku na małej greckiej wyspie naprzeciwko Korfu, a śledztwo prowadzi aktor znany z roli Sherlocka Holmesa.
8. „Wybrzeże śmierci” - Víctor del Árbol
Víctor del Árbol pracował kiedyś w katalońskiej policji, a jego powieści są gęste, psychologiczne i pełne rodzinnych tajemnic. Za „Wybrzeże śmierci” (Sonia Draga), w oryginale „La víspera de casi todo”, dostał w 2016 roku Nagrodę Nadal. Inspektor Germinal Ibarra, który po głośnej sprawie sprzed lat chce zniknąć z pola widzenia, trafia do komisariatu w A Coruñi. Równolegle poznajemy tajemniczą kobietę, która zaszyła się w odludnym zakątku galisyjskiego wybrzeża.
Tytuł nawiązuje do Costa da Morte, czyli Wybrzeża Śmierci, skalistego odcinka Galicji między A Coruñą a przylądkiem Finisterre. To jedno z najbardziej dzikich miejsc w Hiszpanii, z latarniami morskimi i sanktuariami nad oceanem.

9. „Mój drogi zabójco…” - Alicia Giménez-Bartlett
Inspektor Petra Delicado i jej zastępca Fermín Garzón to jeden z najbardziej lubianych duetów hiszpańskiego kryminału. Ona jest błyskotliwa, ironiczna i ma za sobą dwa rozwody, on to spokojny policjant starej daty, a ich rozmowy są źródłem wielu zabawnych scen. Akcja serii dzieje się w Barcelonie i pokazuje miasto z perspektywy komisariatu, a nie turystycznych pocztówek. Wydawnictwo Noir sur Blanc wydało po polsku „Mój drogi zabójco…”, jedenasty tom cyklu z 2026 roku, oraz wcześniejszy tom „Żadnych trupów”.
10. „Zanim przyjdzie potop” - Dolores Redondo
Ostatni tytuł to powieść, która łączy dwa miasta i prawdziwą historię. Szkocki policjant Noah Scott Sherrington od lat ściga seryjnego mordercę z Glasgow nazywanego Johnem Biblią, który nigdy nie został złapany. Trop prowadzi go w 1983 roku do Bilbao, wbrew zaleceniom lekarzy i przełożonych. Kilka dni później miasto nawiedza katastrofalna powódź. Atmosfera Kraju Basków lat osiemdziesiątych, deszcz i rosnące napięcie sprawiają, że to jedna z najlepszych książek autorki. Polskie wydanie przygotowało Wydawnictwo Kobiece.

Kryminał w oryginale - hiszpańskie kryminały do nauki języka
Jeśli uczysz się hiszpańskiego na poziomie B2 lub wyższym, kryminał to świetna lektura w oryginale. Fabuła trzyma w napięciu, więc chce się czytać dalej, a dialogi pokazują żywy język i słownictwo, którego nie ma w podręcznikach. Na start dobrze sprawdzą się książki, które znasz już z polskiego przekładu albo z ekranizacji. Więcej o materiałach do nauki przeczytasz w artykule o tym, jaka książka do nauki hiszpańskiego sprawdzi się na Twoim poziomie.
Trylogię Dolores Redondo kupisz po hiszpańsku jako zestaw „Estuche Trilogía del Baztán” albo osobno, zaczynając od tomu „El guardián invisible”. Javiera Castillo przeczytasz w oryginale w wydaniu „La chica de nieve”. Warto też poznać autorów, których po polsku jeszcze nie ma. Domingo Villar w serii o inspektorze Leo Caldasie pokazuje Vigo i galicyjskie wybrzeże, a cykl zaczyna powieść „Ojos de agua”. Lorenzo Silva pisze z kolei o śledczych z Guardia Civil, Bevilacqui i Chamorro, a jedną z najbardziej znanych części jest „El alquimista impaciente”.
Ekranizacje - hiszpańskie kryminały na ekranie
Wiele z opisanych książek ma swoje wersje filmowe i serialowe. Trylogię Baztan zekranizowano w trzech filmach, „Śnieżna dziewczyna” i „Reina Roja” doczekały się seriali, a „Klub Dumas” filmu Romana Polańskiego. Często to właśnie ekranizacja jest pierwszym kontaktem z historią, a książka pozwala potem poznać szczegóły, które w filmie musiały zostać pominięte. Hiszpania ma też mocne kino kryminalne oparte na oryginalnych scenariuszach. Przykładem jest film „Stare grzechy mają długie cienie”, którego akcja toczy się na mokradłach Gwadalkiwiru. Przegląd produkcji, które obejrzysz w sieci, znajdziesz w artykule o hiszpańskich serialach.
Szlakiem hiszpańskich kryminałów - miejsca z książek
Lektura kryminału to także dobry pretekst do podróży. Oto miejsca, które warto odwiedzić po przeczytaniu opisanych książek:
- Vitoria-Gasteiz - stare miasto z katedrą Santa María i placem Virgen Blanca, czyli scenografia Trylogii Białego Miasta. Więcej o regionie przeczytasz w artykule o Kraju Basków.
- Dolina Baztán i Elizondo - zielone wzgórza Nawarry, rzeka Baztán i wioski z kamiennymi domami. Przy okazji warto zobaczyć, co oferuje cała Nawarra.
- Madryt - tło przygód Antonii Scott, Szachownicy flamandzkiej i początku Klubu Dumas.
- Barcelona - miasto Zafóna, Pepe Carvalho i Petry Delicado, od Dzielnicy Gotyckiej po dawne dzielnice robotnicze.
- Galicja - A Coruña, Costa da Morte i Vigo z książek Víctora del Árbola i Domingo Villara.
- Bilbao i Malaga - miasto z powieści „Zanim przyjdzie potop” oraz plener serialu „Śnieżna dziewczyna”.
Jak wybrać kryminał dla siebie lub na prezent?
Wybór zależy od tego, co lubisz w lekturze. Jeśli liczy się dla Ciebie szybka akcja i krótkie rozdziały, zacznij od Castillo albo Gómeza-Jurado. Jeśli wolisz klimat, legendy i powolne budowanie napięcia, wybierz Dolores Redondo lub Evę García Sáenz de Urturi. Czytelnikom, którzy lubią intelektualne łamigłówki, spodoba się Pérez-Reverte, a miłośnikom pięknego języka i tajemnic z przeszłości Zafón. Przy seriach pamiętaj o kolejności tomów: kupując prezent, zawsze wybieraj pierwszą część.
Książki z tej listy kupisz w księgarniach stacjonarnych i internetowych, ceny tego samego tytułu potrafią się jednak mocno różnić między sklepami. Warto porównać oferty przed zakupem, a także sprawdzić, czy wydanie nie jest audiobookiem lub e-bookiem, jeśli zależy Ci na papierowej książce. Nowe wydania znanych tytułów, np. w twardej oprawie, często są ładniejsze na prezent niż wersje kieszonkowe. Wydawcy publikują też zapowiedzi kolejnych tomów, więc warto śledzić ich strony, jeśli czekasz na ciąg dalszy ulubionej serii.
Najczęstsze pytania o hiszpańskie kryminały
Jaka jest najbardziej znana hiszpańska trylogia kryminalna?
Najczęściej wymienia się Trylogię Baztan Dolores Redondo, której akcja dzieje się w dolinie Baztán w Nawarze, oraz Trylogię Białego Miasta Evy García Sáenz de Urturi, osadzoną w Vitorii-Gasteiz. Obie ukazały się po polsku i doczekały się ekranizacji.
Ile części ma Czerwona Królowa i w jakiej kolejności ją czytać?
Cykl o Antonii Scott liczy trzy tomy: „Reina Roja. Czerwona Królowa”, „Loba Negra. Czarna Wilczyca” i „Rey Blanco. Biały Król”. Najlepiej czytać je w tej kolejności. Z tym samym uniwersum związana jest nowa seria, która zaczyna się od powieści „Todo Arde. Wszystko płonie”.
W jakiej kolejności czytać książki Zafóna?
Cykl Cmentarz Zapomnianych Książek tworzą „Cień wiatru”, „Gra Anioła”, „Więzień nieba” i „Labirynt duchów”. Autor twierdził, że można je czytać w dowolnej kolejności, ale najczęściej zaczyna się od „Cienia wiatru”, a kończy na „Labiryncie duchów”, który zamyka cykl.
Gdzie obejrzeć serial Czerwona Królowa?
Serial „Reina Roja” na podstawie powieści Juana Gómeza-Jurado jest produkcją platformy Prime Video, na której pojawił się w 2024 roku. Dostępność tytułów w serwisach streamingowych może się zmieniać, więc przed seansem sprawdź aktualną ofertę.
Od jakiego hiszpańskiego kryminału zacząć?
Na początek dobrze sprawdzi się „Reina Roja. Czerwona Królowa” albo „Śnieżna dziewczyna”, bo mają szybkie tempo i krótkie rozdziały. Jeśli wolisz klimatyczną opowieść z legendami w tle, wybierz „Niewidzialnego strażnika” albo „Ciszę białego miasta”.
Odkryj Hiszpanię - region po regionie
Hiszpania to 17 wspólnot autonomicznych, dwa archipelagi i kilka tysięcy kilometrów wybrzeża. Każdy region Hiszpanii ma własną kuchnię, święta i krajobrazy, więc wybierz kierunek i sprawdź, co warto zobaczyć.
| Kierunek | Co warto zobaczyć |
|---|---|
| Regiony | Andaluzja, Katalonia, Wspólnota Madrytu, Walencja, Kraj Basków, Galicja, Asturia, Kantabria, Kastylia i León, Kastylia-La Mancha, Aragonia, Nawarra, La Rioja, Murcja, Estremadura |
| Wyspy Kanaryjskie | Teneryfa, Gran Canaria, Lanzarote, Fuerteventura |
| Baleary | Majorka, Ibiza, Minorka |
| Wybrzeża | Costa del Sol, Costa Blanca, Costa Brava, Costa Dorada, Costa de la Luz, Costa Almería |
| Miasta | Madryt, Barcelona, Sewilla, Walencja, Granada, Malaga, Kordoba, Bilbao, San Sebastián |
| Hiszpania w miesiącach | Styczeń, Luty, Marzec, Kwiecień, Maj, Czerwiec, Lipiec, Sierpień, Wrzesień, Październik, Listopad, Grudzień |
Zobacz także: Hiszpańskie święta i tradycje, Kuchnia hiszpańska, Pogoda w Hiszpanii, Hiszpania zimą, Wyspy Kanaryjskie zimą, Wynajem samochodu w Hiszpanii, E-booki Hispanico.pl.
PROMOCJETańsze hotele i bilety na ten wyjazdZobacz →
